دکتر احتشام فر

هفته سلامت
Administrator
14/04/21 دوشنبه
PDF Print E-mail
هفته سلامت (1 تا 7 اردیبهشت):
flower.ageسلامت و امنیت دو نعمتی است که تنها پس از فقدان یا از دست دادن، ارزش واقعی آنها را درک می نماییم، به قولی سلامتی تاجی است بر سر افراد سالم که تنها بیماران آنرا می بینند. گرانبهاترین و پایدارترین سرمایه هر کشوری، سرمایه انسانی آن است و سلامت افراد به عنوان یکی از بزرگترین پشتوانه های ملی، در بسیاری از جوامع پذیرفته شده است. همانگونه که می دانید، سلامتی تنها نبود بیماری یا نقص عضو نمی باشد و در حال حاضر، رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی را سلامتی اطلاق می نمایند. با این نگاه در می یابیم که سلامتی بطور مجرد دست یافتنی نبوده، مسئولیتی همگانی است و با مشارکت کلیه نهادها ، سازمانها و بخش های دولتی و خصوصی اهداف آن محقق می گردد. علی رغم آنکه سلامتی بخشی از حقوق اولیه انسانی بوده و در قوانین اکثر کشورها، تامین آن به عهده دولت می باشد ولی به دلیل گستردگی ابعاد آن و محدودیت های منابع، تحقق آن بدون هم یاری و کمک های بی دریغ عموم مردم، بویژه خیرین محترم میسر نمی گردد.  

یک عمر سلامت با خود مراقبتی :
health weekهر سال در هفته سلامت يك شعار با هدف دستيابي مردم به بالاترين سطح سلامت توسط سازمان بهداشت جهاني، به عنوان مشكل بهداشتي جامعه مطرح و توسط كشورها براي كنترل و كاهش عوارض آن اقدامات اجرايي انجام مي گيرد. امسال نيز شعار سازمان جهاني بهداشت با توجه به سير پيشرونده بيماريهايي همچون تب دانگ ، مالاريا و ..و نقش ناقلين در اين بيماريها (گزش كوچك ، تهديدي بزرگ) نام گذاري گرديده است. از طرفی با توجه به اولويت هاي سلامت در ايران، مقدم بودن پيشگيري بر درمان و اهميت و جايگاه بيماريهاي غير واگير در این كشور، كنترل و مهار اين بيماريها با رويكرد خود مراقبتي و ترويج زندگي سالم مورد توجه سياست گذاران حوزه سلامت در ايران قرار گرفته و روزهاي هفته سلامت با همين مضمون نامگذاري گرديده است. «یک عمر سلامت با خود مراقبتی» این شعار يكي از كليدي ترين استراتژي ها و راه كارهاي اساسي براي حل مشكلات بهداشتي، بلكه تمامي مشكلات يك جامعه خواهد بود. در واقع، خود مراقبتي يعني آموختن،‌ افزايش آگاهي،‌تغيير باور و نهايتا تغيير رفتار ، خود مراقبتي يعني ترك عادات غلط، نهاده هاي فرهنگي و اجتماعي نا مناسب و آموختن و پذيرش عادات و رفتارهاي درست و منطقي و نهادينه نمودن آنها در خانواده و جامعه است. حدود ۴۴ درصد تصادفات دنیا در قاره آسيا اتفاق می افتد، در حالی که فقط ۱۶ درصد ماشین ها را در اختیار دارند. مرگ 1.3 ميليون و معلوليت و نقص عضو ميليون ها نفر در سال بعلت تصادفات جاده اي در جهان، عمدتا بدليل خطاهاي انساني و عدم رعايت قوانين راهنمايي و رانندگي است. سرعت بالا، مصرف الكل و مواد مخدر، نبستن كمربند ايمني، استفاده از موبايل، رانندگی با خستگی و خواب آلودگي ، رفتارهاي غير متعارف، شوخي و مشاجره و مسابقه در خيابان ها و ... سالانه تعداد قابل توجهي مرگ در سنين جواني و بهره وري را در پی دارد. تقریبا بخش قابل توجهی از این حوادث را می توان با خود مراقبتی پیشگیری نمود.  

عوامل خطر موثر بر سلامتی:
age.9picسالانه میلونها انسان دچار مرگ زودرس می گردند و قبل از گذراندن عمر طبیعی خود بواسطه عوامل خطر و بیماریها و حوادث قابل پیشگیری جان خود را از دست می دهند. تغییر الگوی زندگی طی سال های اخیر، موجب تغییر در الگوی بیماریها گردیده است. ماشینی شدن زندگی، شهرنشینی، ترافیک، عدم تحرک و کاهش فعالیت های بدنی، چاقی،‌ استرس های متنوع و روزمره زندگی، افسردگی و سایر اختلالات روانی، ، توسعه فست فودها و مصرف بی رویه غذاهای آماده، کاربرد مواد شیمیایی در صنایع غذایی، فقر، اعتیاد، بی بندوباری و ناهنجاریهای اخلاقی، دزدی، خشونت، اختلالات روانی اجتماعی، خود آزاری و دیگرآزاری و انواع بیماریهای غیر واگیر وغیره از عوامل مهم تاثیر گذار بر سلامت انسان ها می باشند. به عنوان مثال مصرف مواد دخانی مسئول ده درصد مرگ و میر ها در جهان می باشد. بیماریهای قلبی عروقی به عنوان شایعترین علت مرگ و میر در تمامی جهان محسوب می گردد و از عوامل خطر قابل پیشگیری این بیماری ها می توان به تغذیه نامناسب، کمبود تحرک، مصرف مواد دخانی، افزایش فشار خون و بالا بودن قند خون اشاره نمود. در حالی که اکثر این موارد قابل پیشگیری بوده و می توان با کنترل آنها طول عمر و کیفیت آنرا ارتقاء داد. 

برخی حقایق مرتبط با سلامتی: 
حدود 2.6 میلیارد نفر از جمعیت جهان به خدمات بهداشتی درمانی مناسب دسترسی ندارند.
در افریقا هر ساعت 115 نفر از بیماریهای مرتبط با بهداشت پایین و آلودگی آب جان خود را از دست میدهند.
سالانه حدود 2 میلیون مرگ زودرس بدلیل آلودگی هوا در محیط های بسته در جهان اتفاق می افتد. آلودگی هوا در فضای باز شهری نیز مسئول 1.3 میلیون مرگ سالانه در جهان می باشد.
ایدز یکی از چالش های بهداشت عمومی در جهان است و 34 میلیون نفر با این بیماری در سراسر جهان زندگی می کنند. در سال 2010 حدود 2.7 میلیون نفر به این بیماری مبتلا گردیده اند.
سرطان یکی از علل اصلی منجر به مرگ در جهان می باشد. در سال 2008 حدود 7.6 میلیون مرگ (13 درصد از کل مرگ ها) بدلیل سرطان گزارش گردیده است. سرطان ریه با 1.4 میلیون مورد، دارای بیشترین تعداد بوده است. حدود 70 درصد همه مرگ های ناشی از سرطان در کشورهای با درآمد کم و متوسط رخ میدهد.
آسیب های ناشی از مصرف الکل سالانه موجب مرگ 2.5 میلیون نفر می گردد.
روزانه حدود 1000 زن به علل قابل پیشگیری، طی بارداری یا زایمان می میرند و سالانه 7.6 میلیون کودک قبل از رسیدن به سن 5 سالگی، عمر خود را از دست میدهند.
حدود 15 درصد از جمعیت جهان (تقریباٌ یک میلیارد نفر) با معلولیت زندگی می کنند و از نوعی ناتوانی رنج می برند.
بطور کلی ده درصد جمعیت بزرگسال جهان چاق می باشند. در سال 2010 نزدیک به 43 میلیون کودک زیر 5 سال دارای اضافه وزن بوده اند. حداقل 2.8 میلیون نفر از بالغین در سال در نتیجه اضافه وزن و چاقی می میرند.
تخمین زده می شود، طی سال 2008 حدود 57 میلیون نفر جان خود را از دست داده اند. بالاترین آمار مربوط به بیماریهای ایسکمیک قلبی با 7.3 میلیون نفر بوده و سکته مغزی و سایر بیماریهای عروق مغز نیز در رتبه دوم و مسئول مرگ 6.2 میلیون نفر بوده است.
سالانه حدود 1.3 میلیون نفر در اثر تصادفات جاده ای از بین می روند، بیش از 50 میلیون نفر دچار صدمات جدی و عده قابل توجهی نیز از معلولیت های ناشی از تصادف در رنج خواهند بود.
بیش از 346 میلیون نفر در جهان به دیابت مبتلا می باشند و در صورت عدم مداخله لازم این رغم تا سال 2030 به دو برابر افزایش خواهد یافت. سالانه میلیونها نفر بدلیل قند خون بالا، جان خود را از دست میدهند.
ذات الریه، سالانه موجب مرگ 1.4 میلیون کودکان زیر 5 سال می گردد.
در حال حاضر بیش از 25 درصد جمعیت جهان نیاز به برخی حمایت های روانی در زندگی خود دارند.
بیماریهای واگیردار و غیر قابل انتقال، حوادث و بلایای طبیعی و انسان ساز همواره سلامت انسان را تهدید نموده و علاوه بر کاهش طول عمر و کیفیت زندگی، میلیاردها دلار خسارات مادی را به جامعه جهانی تحمیل می نماید. تامین و حمایت از سلامت جامعه مسئولیتی همگانی است و باید کلیه برنامه ها و سیاستگذاریها در سراسر جهان بر پایه حفظ و ارتقاء سلامت جامعه بنیان گردد. توسعه پایدار محقق نمی گردد، مگر با احترام و ارج نهادن به حقوق اجتماعی و محور قرار دادن انسان در توسعه پایدار و سرمایه گذاری مناسب در حوزه سلامت .

نهادینه نمودن خود مراقبتی در جامعه :
17 نکتهبراي نهادينه نمودن فرهنگ خود مراقبتي ، مي بايستي آموزش و فرهنگ سازي را از كودكي آغاز نمود و بهترين محيط ها، جهت تحقق آن ،‌محيط خانواده و مدارس خواهد بود. معمولا كودكان از اولياي خود تقليد مي نمايند و رفتارآنان را الگو و سرمشق قرار ميدهند. لذا پدر و مادر مي توانند نقش تعيين كننده اي در تبيين و تثبيت خود مراقبتي و رفتار فرزندان خود داشته باشند. لذا در شعار امسال نيز به توانمند سازي نوجوانان و جوانان و نقش خانواده به عنوان خاستگاه خود مراقبتي تاكيد گرديده است. به عنوان مثال: نوشاندن چاي به بچه ها همراه صبحانه عادت غلطی است که خانواده ها خود آنرا به بچه ها می آموزند. این در حالی است که نوشیدن چای بهمراه غذا موجب اختلال در جذب فلزات دو ظرفیطی از روده گردیده و یکی از عواقب آن فقر آهن و تبعات متعدد آن است. ‌ ترويج دروغ، كشيدن سيگار ، اعتیاد، بی توجهی به قانون، عدم احترام به حقوق دیگران، خشونت و بسياري رفتارهاي ناپسند و مضرر در خانواده پایه ریزی شده و شکل مي گيرد. نقش رسانه های جمعی در افزایش آگاهی و تغییر باور و رفتار اجتماعی بسیار تعیین کننده بوده و آنان می توانند سهم قابل توجهی در تحقق خود مراقبتی داشته باشند. نهادها، پايگاه ها و تشکل های مردمي به عنوان كانون هاي خود مراقبتي نيز در جلب مشاركت عمومی و ترويج و نهادينه نمودن خود مراقبتي تاثیر بسزایی خواهند داشت. سياستگذاران و مديران اجرايي نیز به عنوان حاميان خود مراقبتي داراي مسئولیتی با اهميت می باشند. با توجه به اينكه تحقق اهداف بهداشتي مسئوليتي فراگير بوده و تنها به حوزه سلامت محدود نمي گردد. و با عنايت به اينكه حداكثر 25 درصد، تامين ، حفظ و ارتقاء سلامت جامعه به عهده وزارت بهداشت و درمان مي باشد. كليه آحاد جامعه، ‌نهادها و سازمان های دولتي و خصوصي مي بايستي در تدوين برنامه هاي اجرايي خود، مقوله سلامت را مورد توجه قرار داده و آنرا به عنوان محور توسعه كشور بپذيرند. برای کسب اطلاعات بیشتر به روز جهانی بهداشت 2014 مراجعه نمایید.