دکتر احتشام فر

سلامت مردان
Administrator
13/02/20 چهارشنبه
PDF Print E-mail
سوانح و حوادث در کمین سلامت مردان (شعار سال 92)
men.health

نخستین هفته اسفند ماه، هفته سلامت مردان معرفی گردیده است. مردان به عنوان سرپرست خانواده دارای مسئولیت های متعددی بوده و نقش عمده ای را بعنوان محور اصلی اقتصاد خانواده و نیروی کار در کشور ایفا می نمایند. و در صورت بروز هر گونه اتفاقی برای آنان بار زندگی به دوش سایر اعضای خانواده خواهد افتاد، مسلما این اتفاق می تواند آثار نامطلوبی بر سرنوشت خانواده داشته باشد. طبق آمار موجود، در مردان حوادث ترافیکی 5 برابر زنان، سقوط 3 برابر، اعتیاد 10 برابر زنان می باشد. بیش از 90 درصد موارد ایدز در مردان وجود دارد. بیماریها و عوارض شغلی نیز در مردان درصد بسیار بالایی دارد. مردان به دلیل گرفتاری های شغلی و بی توجهی به سلامت خود، اکثرا با تاخیر از بیماری یا مشکلات سلامتی خود آگاه می گردند و در مواردی ممکن است که پیشگیری یا درمان بیماری به همین دلیل با مشکلات جدی روبرو گردد. مردان نسبت به زنان در معرض عوامل خطر محیطی، شغلی و بیماریهای بیشتری می باشند. در صورتیکه مراجعه آنان به مراکز بهداشتی - درمانی کمتر از زنان است، این در حالی است که مراجعه آنان به بیمارستان بیشتر از زنان می باشد که می تواند نشاندهنده مراجعه مردان به بیمارستان، پس از استقرار بیماری و بروز علائم آن باشد. به مخاطره افتادن سلامت مردان، به خطر افتادن کانون خانواده را در پی داشته و تهدیدی بر توسعه پایدار جامعه خواهد بود.


در سال های اخیر با توسعه خدمات بهداشت حرفه ای و استقرار برنامه های آن در صنایع، کارخانجات و کارگاه ها، از جمله شناسایی و کنترل عوامل زیان آور شغلی و انجام معاینات قبل از استخدام و ادواری شاغلین، بخش قابل توجهی از عوامل تهدید کننده سلامت مردان کاهش یافته و شاغلین از وضعیت سلامت بهتری برخوردارند. هر چند علی رغم تلاش های انجام شده هنوز درصد بالایی از مردان تحت مراقبت های بهداشتی نبوده و از وضعیت سلامت خود بی خبرند. نام گذاری روزها در این هفته در سال 91 با توجه به عوامل خطر برای جمعیت مردان و اهداف بهداشتی و با محوریت، خود مراقبتی، توجه مردان و خانواده ها را به مهمترین عوامل خطر و روش های اجتناب از آن جلب می نمود. تغذیه، فعالیت بدنی، ترک مصرف دخانیات، پایبندی به روابط خانوادگی، کنترل عوامل خطر بیماریها، رعایت ایمنی در محیط کار و هنگام رانندگی و کنترل استرس از آن جمله هستند. تاکید بر خود مراقبتی بر اساس، آموزش صحیح، افزایش آگاهی، توانمند سازی و تغییر باور و رفتارو الگوی زندگی از مهمترین استراتژی های مطروحه در این سال بود. هفته اول اسفند سال 92 با شعار سوانح و حوادث در کمین سلامت مردان و با این روزشمار آغاز می گردد. شعار روز پنجشنبه اول اسفند ( سلامت مردان و حوادث)، روز دوم ( سلامت مردان و  ایمنی در ورزش)، روز سوم (سلامت مردان و ایمنی در محیط کار)، روز چهارم ( سلامت مردان و ایمنی در محیط زندگی)، روز پنجم (سلامت مردان و ایمنی راه ها)، روز ششم (سلامت مردان و ایمنی در رفتار) و روز هفتم (سلامت مردان و ایمنی در رانندگی)، امسال بیشترین تاکید بر سوانح و حوادث، بویژه حوادث ترافیکی است. که یکی از عوامل خطر جدی و تهدیدی بر سلامت جامعه، بویژه مردان و سنین دارای بهره وری بالا است. متاسفانه سالانه بخش قابل توجهی از جمعیت، جان خود را در حوادث ترفیکی از دست داده و بخش کثیری نیز دچار معلولیت های مختلف و ناتوانی گردیده و خسارات مادی، روانی و اجتماعی فراوانی را به خانواده ها و جامعه تحمیل می نمایند. 


حوادث و سوانح و ایمنی در رانندگی: 

Picture2

 حوادث يكي از مشكلات مهم بهداشت عمومي و سلامت جوامع در سرتاسر دنياست. تخمين شده مي شود كه سالانه 5 ميليون نفر در اثر حوادث جان خود را از دست مي دهند و دهها برابر دچار معلوليت مي شوند. در اين ميان حوادث غير عمدي نظير حوادث ترافيكي ، غرق شدگي ، سقوط ، سوختگي و مسموميت سهم قابل توجهي را دارا می باشند. حوادث ترافيكي مهمترين عامل مرگ و مير در كشورهاي در حال توسعه است كه روزانه جان هزاران نفر را در جاده های سرتاسر دنيا مي گيرد .  آسيب پذيرترين گروه در خصوص حوادث كودكان و جوانان هستند. قربانيان حوادث بر خلاف ساير بيماريها به طور عمده از گروههاي مولد جامعه اند بطوريكه بيش از 50 درصد مرگها و معلوليت هاي ناشي از حوادث دنيا در سنين 44-15 ساله اتفاق می افتد و معلوليت اين گروه به عنوان آينده سازان هر كشور ركود عميقي در فعاليت هاي اجتماعي واقتصادی ايجاد مي نمايد. سالانه حدود 1.3 میلیون نفر در اثر حوادث جاده ای از بین می روند، علاوه بر آن بیش از 50 میلیون نفر نیز دچار صدمات جدی غیر کشنده گردیده و عده قابل توجهی نیز از معلولیت های ناشی از تصادفات در رنج خواهند بود. حوادث جاده ای علت اصلی مرگ در افراد جوان در سنین 15- 29 سال می باشد. بیش از 90 درصد مرگ و میر در جاده ها در کشورهای با درآمد پایین و متوسط اتفاق می افتد، در حالی که کمتر از نیمی از خودروها در این کشورهاست. در ایران حوادث دومين علت شايع مرگ و مير مي باشد كه اين مسئله در مورد حوادث ترافيكي برجسته تر است و بيش از نيمي از مرگهاي ناشي از حوادث عمدي و غير عمدي در كشور ما مربوط به حوادث ترافيكي راههاست.

سرعت بالا، خستگی و خواب آلودگی، دید ناکافی، رانندگی پس از مصرف الکل، عدم استفاده از کلاه ایمنی توسط موتورسواران، عدم استفاده از کمربند ایمنی و محافظ کودکان در هنگام رانندگی، استفاده از موبایل یا حواس پرتی، غیر ایمن بودن جاده ها، غیر استانداردبودن خودروها، عدم معاینه فنی خودرو و عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی از مهمترین علل حوادث ترافیکی است. ( برای اطلاعات بیشتر حوادث جاده ای را ببینید)

ورزش و تحرک:

walk.manتوسعه شهر نشینی و تغییر الگوی زندگی موجب گردیده انسان ها اکثر اوقات خود را در شرایط بی تحرکی یا کم تحرکی بگذرانند. ساعت ها از وقت افراد در ترافیک های سنگین، صف های طولانی یا نشستن پشت میزهای کار و کار با کامپیوتر و غیره می گذرد و از ورزش و فعالیت بدنی خبری نیست، چاقی، پوکی استخوان، اختلالات مفصلی، بیماریهای قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی، دیابت، سنگ کلیه، افسردگی و عوارض بسیاری می تواند بدنبال کاهش فعالیت های بدنی اتفاق بیافتد. بطور کلی کاهش کیفیت زندگی و مرگ و میر زودرس از عوارض کم تحرکی می باشد. برنامه ریزی لازم جهت حداقل 30 دقیقه پیاده روی روزانه، بمدت 5 روز در هفته می تواند شروع مناسبی برای بیرون آمدن از رخوت و بی تحرکی باشد. ورزش و تحرکت مناسب و کافی می تواند خطر بیماریهای قلبی عروقی، سرطان ها، دیابت و بسیاری از بیماریها را کاهش داده و بطور قابل توجهی از مرگ زودرس پیشگیری نماید.

ورزش در عین حالی که برای حفظ و ارتقاء سلامتی و داشتن زندگی توام با نشاط، الزامی است. در مواردی می تواند برای سلامت انسان مخاطره آمیز باشد. به عنوان مثال، آسیب به کمر دربلند کردن وزنه سنگین در وزنه برداری یا آسیب جدی در کشتی یا ورزشهای رزمی که در مواردی منجر به فوت یا معلولیت دائمی ورزشکاران می گردد. طی سال های اخیر برخی ورزش های مخاطره آمیز، همچون پرش بانجی، پارکور و ... رایج گردیده که می تواند آسیب های جدی به ورزشکاران وارد آورد. لذا شایسته است، همه افراد در هر سنی، ورزش های متناسب با ساختار فیزیکی و ظرفیت های جسمی و روانی خود را انتخاب و تمام موازین فنی و احتیاطات لازم را در هنگام ورزش رعایت نمایند. یک حرکت ناآگاهانه می تواند، موجب معلولیتی دائمی گردد. در صورت نیاز می توان با پزشک خود یا متخصصین و مربیان ورزشی مشورت نمایید.


اعتیاد (مصرف دخانیات، مواد مخدر، الکل و ..) 
smokmanدرجهان روزانه حدود 12 میلیارد نخ سیگار مصرف می گردد. مرگ ناشی از سیگار در سال، بیش از 5 میلیون و مرگ ناشی از مصرف الکل نیز در سال حدود 2.5 میلیون نفر برآورد می گردد. بیش از بیست درصد مردان، سیگاری هستند. دخانیات یکی از مهمترین عوامل خطر برای اکثر بیماریها است، وجود بیش از 4000 نوع ماده سمی در دود سیگار و برخی ترکیبات سرطان زای آن موجب، تخریب دستگاه تنفس، تصلب شرائین، افزایش فشار خون، توسعه بیماریهای قلبی عروقی، افزایش حملات قلبی، بیماریهای انسدادی ریه همچون آسم، آمفیزم، برونشیت مزمن و افزایش سرطان ریه به بیش از 20 برابر نسبت به افراد غیر سیگاری می گردد، موارد مذکور تنها بخشی از آثار مصرف مداوم سیگار می باشد. تخریب دندان ها و بوی بد دهان و آزار اطرافیان از دیگر آثار کشیدن سیگار است. ترک مصرف دخانیات ظرف چندین سال خطر بیماریهای فوق الذکر را به میزان قابل توجهی کاسته و بمرور زمان ریسک آنها، در حد افراد غیر سیگاری کاهش خواهد یافت. بطور کلی مردان بیشتر از زنان به سیگار و انواع مواد مخدر معتاد بوده و به همین نسبت بیشتر در معرض عوارض ناشی از آن قرار دارند. تخمین زده می شود، سالانه بیش از 400 میلیارد دلار مواد مخدر در جهان به فروش برسد. اعتیاد موجب فروپاشی هویت فردی و اجتماعی گردیده، سقوط ارزش ها و هنجارهای فرهنگی و اخلاقی را در پی خواهد داشت. انتشار مواد مخدر و توسعه اعتیاد یکی از عوامل تخریب و انحطاط جوامع بشری است. تجارت جهانی مواد مخدر نه تنها یکی از پر سودترین تبادلات اقتصادی است که مانعی جدی در توسعه و پیشرفت کشورها و ابزاری برای گسترش سلطه در کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه است. انواع تخلفات اخلاقی و اجتماعی توسط فرد معتاد، درصد بالایی از اختلافات خانوادگی، طلاق یا ترک خانواده بدنبال اعتیاد رخ می دهد. لذا به جرات می توان اعتیاد را بزرگترین و تاثیر گذارترین عامل تخریب خانواده، جامعه و مانعی جدی بر توسعه پایدار دانست.

امنیت در محیط زندگی و روابط خانوادگی:
aidsmanیکی از مهمترین عوامل آسیب رسان به سلامتی افراد و خانواده ها، عدم پایبندی برخی به روابط خانوادگی و توسعه بی رویه بی بندوباری در جامعه است. نادیده گرفتن حریم خانواده، داشتن شرکای جنسی متعدد در برخی جوامع و گروه های اجتماعی، موجب توسعه بسیاری از بیماریهای مقاربتی از جمله ایدز، سوزاک و سفلیس گردیده است. عدم پایبندی به روابط خانوادگی علاوه بر گسترش بیماریهای جسمی، اختلالات جدی در سلامت روانی و اجتماعی فرد و خانواده ایجاد نموده و در بسیاری مواقع منجر به  از هم گسستن خانواده ها، توسعه اعتیاد و عوارض بسیار دیگری می گردد. افرادی که به کانون خانواده پایبندی ندارند، بیشتر در معرض اختلالات روانی و رفتاری و در نتیجه افت کاری و بروز مشکلات شغلی قرار دارند. توسعه کانون های بزه کاری و انجام تخلفات مختلف در افرادی که پایبندی کمتری به روابط خانوادگی دارند، بیشتر مشاهده می گردد.  

خود مراقبتی در کنترل عوامل خطر بیماریها:
riskmen

بیماریهای مختلف دارای عوامل خطر گوناگون و متنوعی می باشند. افزایش آگاهی و شناخت افراد از عوامل خطر بیماریها می تواند به فرد در مراقبت از خود و پیشگیری و کنترل عوامل خطر و به تبع آن بیماریهای مربوطه کمک نماید. برخی از عوامل همچون تغذیه و فعالیت مناسب با شرایط سنی و جسمی، عدم مصرف دخانیات ، اجتناب از چاقی، دوری از استرس و تنش های اجتماعی از مهمترین آنها می باشند. اما مراقبت از خود در مقابل عوامل خطر بسیار گسترده بوده و با توجه به وضعیت فرد از جمله سن، جنس، شغل، محیط جغرافیایی و اجتماعی او متفاوت خواهد بود، خطر پنج برابری بیماریهای قلبی در آقایان، شیوع سرطان بیضه درجوانان، سرطان مثانه و پروستات در آقایان، شیوع بیش از 90 درصد مبتلایان به HIV در مردان از آن جمله می باشند. سرطان پروستات یکی از مهمترین و شایعترین سرطان ها در مردان، بویژه در سنین 50 و بالاتر است. معاینات روتین و انجام آزمایشات لازم از جمله تعیین PSA می تواند در تشخیص بموقع بیماری تعیین کننده باشد. شناخت بیماریها و نحوه سرایت آنها و پایبندی به موازین بهداشتی از جمله رعایت بهداشت فردی و عمومی، مراقبت از خود در مقابله با بیماریهای شایع، آشنایی با شیوه زندگی سالم و توجه به توصیه های پزشکی و بهداشتی از مهمترین مکانیسم های کنترل عوامل خطر بیماریها می باشد. 


ایمنی در محیط کار: 

occ.safty

هر پانزده ثانیه، 160 کارگر دچار حوادث شغلی می گردند. هر پانزده ثانیه یک کارگر بدلیل حوادث یا بیماریهای شغلی می میرد. روزانه 6300 نفر در اثر حوادث یا بیماریهای ناشی از کار جان خود را از دست میدهند، بیش از 2.3 میلیون مرگ در سال، سالانه 317 میلیون حادثه شغلی اتفاق می افتد و بسیاری از این افراد غیبت های طولانی از کار خواهند داشت. هزینه های انسانی ناشی از نا امن بودن محیط  و سطح پایین خدمات بهداشت کار در سال، بالغ بر 4 درصد از تولید ناخالص داخلی جهان تخمین زده می شود. عوامل زیان آور شغلی بسیار متنوع و پیچیده می باشند. سالانه سلامت میلیون ها انسان تحت تاثیر عوامل زیان آور محیط کار قرار گرفته و منجر به مرگ و میرهای فراوانی می گردد. از مهمترین عوامل زیان آورشغلی می توان به عوامل، فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیک، روانی و ارگونومیک نام برد، تقریبا 45 درصد جمعیت دنیا و 58 درصد افراد بالای 10 سال در شمار نیروی کارجهانی قرار دارند. بسیاری از افراد، عمدتاٌ مردان، بیش از یک سوم زندگی پس از بلوغ خود را در محیطهای مخاطره آمیز می گذرانند. طبق تخمین سازمان جهانی بهداشت در سال 1995 سالانه 68 تا 157 میلیون مورد بیماری شغلی در اثر تماسهای شغلی مختلف ایجاد می گردید. شرایط نامناسب در محیط کار، عدم تطبیق و تناسب کار با ظرفیت های شاغلین، عدم آموزش کافی و بکار گیری نیروی مناسب، اظطراب و استرس، افسردگی، خستگی، عجله و شوخی در هنگام کار از مهمترین عوامل زمینه ای حوادث شغلی است. حوادث و بیماریهای شغلی نه تنها به شاغل، بلکه ممکن است به خانواده و دوستان او نیز صدمه زده و سلامت آنان را نیز متاثر سازد. صيانت از سلامت نيروي كار مهمترين اقدام ما در راستاي توسعه كشور خواهد بود .استقرار موازین بهداشت حرفه ای در محیط کار نه تنها در زمينه سلامتي كارگران بلكه دربهره وري، كيفيت توليد، انگيزه كاري، رضايت شغلي و بالا بردن كيفيت زندگي كل افراد جامعه نقش ارزنده اي دارد.


خود مراقبتی و کنترل استرس: 
strresmenفشارهای روانی و استرس های روزمزه در بسیاری از موارد خطرناک تر از بیماریهای جسمی بوده و لطمات قابل توجهی به سلامت افراد وارد می آورد. در صورتی که فرد قادر به کنترل استرس های وارده نباشد، بتدریج اختلالات جدی جسمی و روانی فرد را در بر گرفته و منتج به عوارض متعددی خواهد گردید. نگرانی و اظطراب دائمی، کاهش اعتماد به نفس، اختلالات شخصیتی، اختلالات رفتاری، افسردگی و خودکشی می تواند از آثار نهایی استرس های کنترل نشده باشد. همچنین بخش قابل توجهی از مشکلات شغلی، اختلافات خانوادگی، ناپایداری زندگی های مشترک و جدایی و طلاق می تواند، به دلیل استرس های کنترل نشده اتفاق بیافتد. بخش قابل توجهی از مراجعین به پزشکان و تخصص های مختلف، در واقع دارای اختلالات روانی می باشند. طی مطالعات انجام شده در ایران، بیش از 20 درصد مردان 15 تا 64 ساله دچار اختلالات روانپزشکی می باشند. بیش از 10 درصد همین گروه سنی دارای اختلال افسردگی هستند. آمار فزاینده سوء مصرف مواد که در مردان حدود 13 برابر زنان برآورد می گردد، حاکی از ضرورت توجه جدی به سلامت روان جامعه و کاهش عوامل استرس زا در محیط دارد. مردان با توجه به مسئولیت های خود در قبال خانواده و با در نظر گرفتن شرایط فرهنگی و اجتماعی در معرض استرس های بیشتری می باشند و متاسفانه به دلایل مختلف از مراجعه به پزشک، بویژه روانپزشکان تا حد ممکن اجتناب می نمایند.

مردان و عادات غذایی و تغذیه نامناسب: 

foodmen

 طبق برخی گزارش ها، در کشور آمریکا روزانه بیش از 350 میلیون دلار جهت درمان بیماریهای مرتبط با چاقی و حدود 140 میلیون دلار برای کاهش وزن هزینه می گردد و این در  حالی است که روزانه بیش از 22 هزار نفر در جهان از گزسنگی می میرند. در سال های اخیر توسعه فست فودها، رژیم های غذایی پرچرب، نوشیدنی های گازدار، دریافت بیش از حد مواد غذایی، مصرف نا متعادل مواد غذای، تنقلات با ارزش غذایی کم یا مضر از جمله عادات غذایی نامناسبی هستند که موجب سوء تغذیه، و صدمات جدی به سلامت افراد می گردند. چاقی، بیماریهای قلبی عروقی، کلیوی، متابولیک، اسکلتی عضلانی، اختلالات اعصاب و روان و احتمال شیوع برخی از سرطان ها از آن جمله می باشند. در این میان مردان توجه کمتری به تغذیه خود داشته و مواد غذایی توصیه شده همچون میوه و سبزیجات در رژیم غذایی آنان سهم کمتری دارد. استفاده از مواد غذایی سالم و متعادل نه تنها در حفظ سلامت افراد نقش تعیین کننده ای دارد، که در کیفیت زندگی و طول عمر آنان نیز موثر است. 


مهمترین اهداف هفته سلامت مردان:

تامین، حفظ و ارتقاء سطح سلامت مردان و بهبود کیفیت و امید به زندگی آنان، حساس سازی و تبیین جایگاه سلامت در جامعه و ایجاد فرهنگ توجه به سلامت قبل از بروز بیماری، پیشگیری اولیه و تشخیص زودرس بیماریهای مرتبط با مردان از طریق برنامه های غربالگری و مراقبتی، افزایش اگاهی، دانش و توانمند سازی مردان در رابطه با مراقبت از سلامت خود، فراهم نمودن زیر ساخت های لازم، با توجه به نیازهای جسمی ، روانی و اجتماعی مردان، جلب مشارکت همگانی، بویژه افراد خانواده در مراقبت از سلامت یکدیگر، بویژه مردان، استقرار برنامه های بهداشت محیط و حرفه ای در کارخانجات و کارگاه ها و اجرای مراقبت های لازم از شاغلین، هماهنگی های بین بخشی و مشارکت کلیه سازمان ها و نهادهای دولتی و خصوصی در توسعه سلامت 


21511 origبا اهمیت دادن به شاخص های سلامتی و آشنایی با عوامل خطر و نیازهای جسمی و روانی، با توجه به سن و وضعیت فیزیکی و رعایت موازین بهداشتی، می توان از سلامت  خود مراقبت نمود. انجام معاینات ادواری و آزمایشات مورد نیاز، در همه سنین بویژه در سنین 50 و بالاتر می تواند در پیشگیری از مخاطرات احتمالی موثر باشد. حمایت اعضای خانواده، بویژه همسران و تاکید آنان در خود مراقبتی مردان ، یکی از راه های مهم در پایداری، برنامه های مراقبتی مردمان است. وجود برنامه های مراقبت از سلامت مردان در کشور و مشارکت فعالانه سازمانها و نهادهای ذیربط، همچون انجمن های علمی پزشکی، سازمان نظام پزشکی و دانشگاه ها می تواند در فرهنگ سازی و نهادینه نمودن خود مراقبتی در مردان بسیار موثر باشد. بیائید با توجه و اهمیت دادن به سلامتی خود، مانع، از دست دادن پدر و از هم گسیختگی خانواده ای گردید. مسلماٌ سلامت مردان، نقطه اتکایی برای همسران و فرزندان بوده و مانع تجربه نمودن درد فقدان و یا ناتوانی و معلولیت پدران، در خانواده می گردد.