دکتر احتشام فر

فقر اقتصادی
Administrator
15/01/09 جمعه
PDF Print E-mail
فقر اقتصادی:
Picture333بیش از یک میلیارد نفر مردم جهان از گرسنگی رنج می برند، 6 درصد جمعیت حدود 60 درصد ثروت جهان را داراست. بیش از 50درصد مردم جهان، درآمد روزانه کمتر از 2 دلار دارند. حداقل ۸۰ درصد از مردم جهان با دارایی کمتر از ۱۰ دلار در روز زندگی می‌کنند. سالانه 5 تا 20 میلیون مرگ به علت گرسنگی در جهان اتفاق می افتد.

فقر چیست ، تعریف فقر بسیار مشکل است و هنوز تعریف استانداردی از آن وجود ندارد. اکثر مردم معمولا، افراد محروم از زندگی اجتماعی، گرسنه، بدون کفش و با لباس های پاره پاره، لاغر و نحیف، سیه چرده، بیمار و ناتوان و .. را فقیر می دانند. در صورتیکه این افراد در فقر مطلق بسر می برند و بسیاری افراد با فقر نسبی ممکن است در مجاورت ما ناشناخنه بمانند. به ویژه آنان که هنوز دارای عزت نفس می باشند.


فقرمطلق یاتهیدستیبه وضعیتی اطلاق می گردد که فرد فاقد دارایی یا درآمد کافی برای تامین نیازهای اولیه زندگی خود است. در این نوع فقر، فرد یا خانواده از دسترسی به آب سالم، تغذیه حداقلی، پوشاک، سرپناه، آموزش و خدمات بهداشتی مناسب محروم خواهد بود. تخمین زده می شود حدود 1.7 میلیارد نفر در جهان در فقر مطلق بسر می برند. در فقر نسبی، فرد فاقد سطح اجتماعی و اقتصادی معمول در مقایسه با سایر افراد جامعه می باشد، عدم امکان استفاده از اوقات فراغت، نبود برنامه های تفریحی و مسافرتی، عدم توانایی در ادامه تحصیل، عدم توانایی در خرید وسایل و امکانات جدید و روز آمد و افزایش ساعات کاری و استفاده از شيفت هاي اضافه كاري در شبانه روز براي تامين مايحتاج زندگي، از دیگر ویژگی های این گروه می باشد فقر نسبی در جوامع مختلف متفاوت بوده و به سطح زندگی یا توانایی افراد در برآوردن نیازهای مادی و معنوی آنان بستگی دارد. سطح زندگی افراد مستقیما با وضعیت اقتصادی جامعه، تولید و درآمد ملی، توزیع منابع و درآمد افراد در ارتباط است. همچنین هرگاه درآمد جامعه ای از سطح متوسط درآمد کشورهای جهان پایین تر باشد، آن کشور در سطح کلان در فقر نسبی بسر می برد. افراد با فقر نسبی در این کشورها، سطحی نزدیک به فقر مطلق را دارا می باشند.

آثار و تبعات فقر:
faghr81

فقر عوارض بیشماری را در پی خواهد داشت. سوء تغذیه، سطح پایین بهداشت و درمان، توسعه انواع بیماری ها از جمله سل، ایدز و بسیاری بیماری های واگیردار و غیر قابل انتقال، آسیب های روانی، افزایش بزهکاری و رذالت های اجتماعی، اعتیاد، خرید و فروش مواد مخدر، افزایش کودکان محروم از تحصیل وکودکان کار، تکدی گری، دروغگویی، فحشا، پیوستن به باندهای تبهکاری و گروه های شورشی و جنایت پیشه از آن جمله است. فقر موجب افزایش مهاجرت از مناطق روستایی به شهرها، افزایش حاشیه نشینی، افزایش محرومیت و فاصله طبقاتی و در نتیجه تشدید بزهکاری خواهد گردید. فقر و بیکاری، مادر.مشکلات مردم بوده و سایر آسیب های اجتماعی نیز اغلب از عوارض فقر اقتصادی به شمار می آیند. بی تردید بیکاری خود تبعات ناگواری را بر جامعه تحمیل خواهد کرد، افزایش فقر و نابرابری توسعه بزهکاری، طلاق، خشونت های اجتماعی، ناامیدی و افسردگی و غیره بخشی از عوارض معضل پدیده بیکاری و فقر ناشی از آن است. فقر بر اعتقادات دینی مردم نیز اثر منفی می گذارد. مردم فقیر با مشاهده اختلا ف طبقاتی در جامعه از ارزش های اصیل دینی نظیر عدالت، آزادی، خیرخواهی و صداقت دور می شوند و عوام گرایی ، عوام فریبی و دروغگویی و بزهکاری در آنان توسعه می یابد. حضرت علی (ع) می فرمایند، از.دري كه فقر وارد شود.از در ديگر دين و ايمان خارج.مي شود.


فقر و سلامتی:.
faghr87

حدود 1.2 میلیارد نفر در جهان با فقر بسیار شدید (کمتر از یک دلار در روز) زندگی می کنند. فقر، زندگی سخت و غیر بهداشتی، بدون سرپناه مناسب و معقول را به افراد و این گونه خانواده ها تحمیل می نماید. اغلب افراد فقیر به غذای کافی، آب آشامیدنی سالم و بهداشت مناسب دسترسی نداشته و مستعد انواع بیماری ها می باشند. افراد فقیر بدلیل فقر جسمی و روانی دارای توان یادگیری پایین، فقر آموزشی، سواد پایین، زندگی غیر بهداشتی و عدم توجه به سلامت خود بوده و در معرض خطر انواع بیماری های قابل انتقال و غیر قابل انتقال می باشند. به قولی، بزرگترین دشمن سلامت در جهان درحال توسعه فقر است. متاسفانه برخی کشورها، بخش قابل ملاحظه ای از منابع خود را صرف خرید سلاح و تجهیزات نظامی نموده و کشورهای فروشنده درآمد حاصله را صرف بهداشت، سلامتی و آموزش می نمایند. بقول یک دهقان فقیر هندی: یک فرد غنی نمی تواند یک فرد بیمار باشد. زیرا او همه امکانات از قبیل مسکن خوب، غذای مناسب و توان خرید خدمات مختلف از جمله خدمات پزشکی را وقتی که نیاز باشد، دارد. اما ما انسان های فقرزده که در شرایط بیچارگی و بدبختی در مسکن های نامناسب و با تغذیه ناکافی بسر می بریم، نه از سلامت خوبی برخورداریم و نه اینکه توان آنرا داریم که خدمات بهداشتی درمانی را خریداری کنیم، حتی وقتی که در بستر بیماری افتاده ایم.


وضعیت فقر و نابرابری های اجتماعی در جهان:.

faghr88

طبق مطالعات انجام شده برخی اولویت های هزینه ای در سال 1998 بدین قرار بوده است، هزینه لوازم آرایشی و بهداشتی در ایالات متحده آمریکا 8 میلیارد دلار در سال، هزینه بستنی مصرفی در اروپا 11 میلیارد دلار، عطریات در اروپا و آمریکا 12 میلیارد دلار، غذای حیوانات خانگی در اروپا و آمریکا 17 میلیارد دلار، مصرف سیگار در اروپا 50 میلیارد دلار، نوشیدنی های الکلی در اروپا 105 میلیارد دلار، هزینه صرف شده برای مواد مخدر غیر قانونی در جهان حدود 400 میلیارد دلار و هزینه های نظامی در جهان 780 میليارد دلار بوده است. 1.6 میلیارد نفر دچار اضافه وزن و 533 میلیون نفر دچار چاقی (اضافه وزن بیمار گونه) می باشند، هزینه صرف شده جهت درمان چاقی و اضافه وزن در روز بیش از 564 میلیون دلار برآورد می گردد و این در حالی است که روزانه حدود 25 هزار نفر در جهان از گرسنگی می میرند. یا به گزارش یونیسف روزانه 22 هزار کودک به علت فقر می میرند، تخمین زده می شود، حدود 27 تا 28 درصد تمام کودکان در کشورهای در حال توسعه دارای تغذیه نامناسب و کمبود وزن باشند. در مجموع. 885 میلیون نفر در جهان دچار سوء تغذیه می باشند. از 1.9 میلیارد کودک در کشورهای در حال توسعه حدود 640 میلیون نفر بدون سرپناه مناسب، 400 میلیون نفر بدون دسترسی به آب آشامیدنی سالم، 270 میلیون بدون دسترسی به خدمات بهداشتی و 121 میلیون فاقد شرایط لازم برای تحصیل می باشند. 1.4 میلیون مرگ در سال بدلیل عدم دسترسی به آب آشامیدنی سالم اتفاق می افتد. سالانه 2.2 میلیون کودک بدلیل عدم واکسیناسیون می میرند. بیش از 1 میلیون نفر در سراسر جهان در سال 2013 خودکشی نموده اند. در حال حاضر. 1.6 میلیارد از جمعیت جهان به الکتریسیته دسترسی ندارند و نزدیک به یک میلیارد نفر از مردم جهان در قرن 21 قادر به خواندن کتاب یا نوشتن نام خود نمی باشند. طبق برآورد انجام شده در سال 2000 کمتر از یک درصد هزینه ای که هر ساله صرف خرید و مصرف سلاح می گردد، برای برخورداری کلیه کودکان جهان از تحصیل و رفتن به مدرسه کافی است.


فقر و نا برابری در میان کشورهای جهان:
faghr83فقر و نابرابری تنها در میان طبقات اجتماعی مختلف مردم وجود ندارد، بلکه در جوامع و ملل مختلف نیز تفاوت درآمد چشمگیری وجود دارد. این تفاوت گاها در کشورهای دارای منابع طبيعي و ثروت، بدلیل رشد نامناسب اقتصادی، فساد مالی و بسیاری از عوامل زمینه ای مشهود است. متاسفانه این تفاوت طی دهه های اخیر سیر افزاینده ای داشته است، بشکلی که فاصله بین ثروتمندترین و فقیرترین کشورها بترتیب در سال 1820 حدود 1 به 3، در سال 1913 حدود 1 به 11، در سال 1950 حدود 1 به 33 در سال 1973 حدود 1 به 44 و در سال 1992 حدود 1 به 72 بوده است. در سال 2013، ده کشور ثروتمند جهان به ترتیب، قطر، لوکزامبورک، سنگاپور، نروژ، برونئی، هنگ کنگ، آمریکا، ایالات متحده عربی، سوئیس و استرالیا و فقیرترین کشورهای جهان به ترتیب: کنگو، زیمباوه، بروندی، لیبی، اریتره، آفریقای مرکزی، نیجر، مالوی، ماداگاسکار و افغانستان گزارش گردیده است. این افزایش فاصله ها گویای این واقعیت است که کشورهای توسعه یافته نه تنها برای فقر مردم در اقصی نقاط جهان دلی نمی سوزانند که با انواع ترفندهای مختلف در غارت اموال و منابع مادی و انسانی کشورهای توسعه نیافته و درحال توسعه بر یکدیگر پیشی گرفته و در رقابتند و از هر وسیله ای همچون زور، تهدید منافع حکام و صاحبان قدرت، تتمیع، جهل اجتماعی، به استحمار و استثمار ملل پرداخته و به قیمت توسعه فقر و تمامی تبعات آن، جیب های خود را پر، مملکت خویش را آباد کرده و با وقاحت تمام از حقوق بشر و منافع ملل سخن می گویند.

علل فقر:

faghr86

رشد اقتصادی پائین، توزیع ناعادلانه منابع و ثروت در جوامع، نابرابری درآمد، آشوب و جنگ ( 33% جوامع با فقیر مطلق در مناطق جنگ زده زندگی می کنند.)، محیط نامناسب، کم آبی و شرایط اقلیمی بد، بلایای طبیعی: خشکسالی، سیل، زلزله، طوفان و دیگر حوادث غیر منتظره، معلولیت و ناتوانی، مشکلات جسمی و روانی، فقر ارثی و پذیرش آن به عنوان یک واقعیت توسط بازماندگان، عدم دسترسی به آموزش، تحصیل و مهارت آموزشی، تبعیض جنسی و قومی، حکومت های فاسد، انحصار پول و سرمایه در دست افرادی محدود و خاص، رانت خواری، اختلاس، فرار مالیاتی و ... از مصادیق توزیع ناعادلانه ثروت و افزایش فاصله غیر منطقی طبقاتی و توسعه فقر در جامعه خواهد بود. از طرفي مي توان گفت، فقر بيش از اينكه به منابع كشورها و ثروت ملي آنان بستگي داشته باشد به درجه تكامل جامعه، رشد فكري، دانش و توسعه اجتماعي آنان بستگي دارد. بسياري از كشورهاي. با درآمد بالا فاقد منابع طبيعي قابل ملاحظه هستند اما بدليل داشتن منابع انساني توسعه يافته، از رشد اقتصادي بالايي برخوردارند. لذا در دهه هاي اخير، انسان سالم، با سواد و داراي مهارت را محور توسعه مي دانند.


راه های مبارزه با فقر:.
faghr85

بدون تامین نیازهای اساسی توسعه امکان رشد و باروری هیچ ملتی میسر نمی باشد. جهت حفظ ثبات جامعه، شکوفایی، رشد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی می بایستی این نیازها از جمله غذا، مسکن، آموزش، اشتغال، معنویت، آزادی، امنیت، اطلاعات و ارتباطات، تفریح و اوقات فراغت و خدمات بهداشتی اولیه در دسترس همه آحاد جامعه قرار گیرد.

استفاده استراتژیک از ابزار آموزش و پرورش، توسعه اقتصادی و بهداشتی، توزیع متوازن و عادلانه منابع و ثروت توسط دولت ها، مبارزه با فساد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، رانت خواری، ممانعت از فرار .مالیاتی، اختلاس، فساد اداری و ..... و برخورد قاطع و بازدارنده با متخلفین از نیازهای اولیه توسعه هر کشوری است.

توسعه و افزایش دسترسی به آموزش و پرورش می تواند موجب رشد و توانمندسازی کودکان و فراهم نمودن بستر تحصیلات عالیه، مهارت آموزی، اشتغال و برون رفت جامعه از فقر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گردد. مهارت آموزی به جوانان و فراهم نمودن بستر کار و اشتغال زایی در جامعه یکی از مهمترین نیازهای اولیه است، داشتن شغل با درآمد متوازن و متعادل می تواند نقش اساسی در تثبیت هویت و شخصیت افراد داشته و با افزایش اعتماد بنفس، خودباوری، سلامت جسمی و روانی موجب کاهش بزهکاری و ثبات و نشاط اجتماعی گردد.

تغذیه مناسب، تامین حداقل نیازهای غذایی، آب و بهداشت می تواند موجب رشد جسمی و روانی کودکان و زمینه ساز اجتماعی سالم و کارآمد گردد. این سرمایه گذاری پر بازده مانع صرف هزینه های کلان بابت درمان انواع بیماری ها و عواقب آنها خواهد گردید.

تشویق مردم به سرمایه گذاری در زمینه افزایش تولیدات داخلی بویژه کالاهای استراتژیک و تعیین خود کفایی و استقلال اقتصادی به عنوان استراتژی پیش رو می تواند موجب رفع مشکل بیکاری، تامین حداقل معیشت و نیاز اساسی خانوارها گردد. توسعه سرمایه گذاری در جهت تولید کالاهای ضروری موجب افزایش محصول در بازار، کاهش قیمت ها، رشد اقتصادی و بالا رفتن سطح زندگی مردم می گردید. حمایت از تولید کنندگان داخلی و اعمال قوانین بازدارنده در گمرک ها برای ممانعت از ورود کالاهای خارجی که در داخل کشور قابل تولید است، می تواند در رشد و توسعه صنعت ملی نقش قابل ملاحظه ای داشته باشد.

توزیع متوازن و عادلانه منابع و امکانات، در مناطق محروم و توجه و سرمایه گذاری در امور زیر بنایی این مناطق، شناسایی ظرفیت ها و ویژگی های مناطق مختلف و سرمایه گذاری در توسعه صنایع مرتبط و در صورت امکان سرمایه گذاری در حوزه کشاورزی می تواند موجب رشد اقتصادی، افزایش درآمد خانوارها، بهبود معیشت، بویژه در خانواده های روستائی، ممانعت از مهاجرت و توسعه حاشیه نشینی و تبعات اجتماعی ناشی از آنها گردد.

مداخله دولت ها در کوتاه نمودن دست واسطه ها و مشاغل واسطه گری در جامعه و توسعه و حمایت از تولید کنندگان، اخذ مالیات عادلانه و منطقی از اقشار با درآمد بالا و صرف آن در زمینه فقرزدایی و بهبود معیشت و رفاه اجتماعیبخش از راه کارهای فقر زدایی در جامعه خواهد بود


 
Emily-Vuong-30.5.14-Measuring-global-povertyنمی توان فقر را تنها با تغییر عوامل داخلی در کشورهای فقیر تغییر داد، چرا که عوامل قدرتمند بین المللی نیز بر عوامل داخلی تاثیر گذاشته و بقای و پایداری فقر را استمرار می بخشند. بسیاری از کشورهای فقیر دارای منابع طبیعی و ثروت قابل توجهی می باشند. ولی در اکثر موارد حکام آن ها با اعمال زور، ثروت ملی را تحت مالکیت خود قرار داده و با خرید اسلحه و استخدام نیروهای مزدور به سرکوب ملت خویش و تاراج اموال آنها می پردازند. قدرت های سلطه گر جهانی نیز با فراهم نمودن زمینه فساد این حکام و دور نمودن آنان از مردمشان، وابستگی آنان را به خود افزایش داده و به چپاول سرمایه آن ملت می پردازند. براستی شعار حقوق بشر، شعار است و بس و تا زمانی که حکومت های دیکتاتور، .فاسد و قدرت های تمامیت خواه و استعماری وجود دارند، فقر در جهان ریشه کن نخواهد شد و عملا اکثریت جوامع بشری از این منابع خدادادی خود محروم می مانند

دولت هاي مردمي برای بهبود وضع امنیت، معیشت، رضایت مندی، عزت بین المللی ملت خود باید با فقر، فساد و تبعیض مبارزه کنند. علاج فقر به شکل اصولی در هر جامعه ای، از راه استقرار عدالت اجتماعی و نظام عادلانه در محیط جامعه است تا کسانی که اهل دست اندازی به حقوق دیگرانند، نتوانند ثروت همگانی را به سود خود مصادره کنند. در راستای فقر زدايي، علاوه بر دولت ها، کلیه آحاد جامعه و تک تک شهروندان‌ مسئولند و بايد برای بهبود وضعیت اقتصادی جامعه و معیشت مردم خويش تلاش نمایند. به اميد تحقق حاكميت حق و عدالت در جامعه بشري.