دکتر احتشام فر

حمایت از بیماران کلیوی
Administrator
15/03/06 جمعه
PDF Print E-mail
حمایت از بیماران کلیوی:
kidney up

طبق آمارهاي موجود بيش از 550 ميليون بيمار كليوي در جهان وجود دارد. يعني از هر 10 نفر انسان به ظاهر سالم، یک نفر به نوعی مبتلا به یکی از انواع بیماری های کلیوی است. کمبود کلیه در جهان به بحرانی اجتماعی تبدیل شده، بیش از 10 درصد از مردم، و یا بیش از 20 میلیون نفر، در سن 20 سال یا مسن تر در ایالات متحده به بیماری مزمن کلیوی مبتلا می باشند. بیماری مزمن کلیوی در امریکا در زنان شایعتر از مردان می باشد. بیش از 35 درصد از افراد 20 سال و بالاتر بیماران دیابتی و بیش از20 درصد مبتلایان به فشار خون در همین رنج سنی به بیماری مزمن کلیوی مبتلا می باشند. در امریکا حدود 90 هزار نفر در انتظار پیوند کلیه هستند و در هر 10 دقیقه یک بیمار دیالیزی بدون استفاده از پیوند کلیه، جان خود را از دست می دهد.  در ترکیه نیز حدود 20 هزار نفر و در آلمان حدود 50 هزار نفر در انتظار دریافت کلیه هستند. آمار رو به فزاینده این بیماری به گونه ای است که بعضی از کشورهای جهان، 25 درصد بودجه بهداشتی درمانی را صرف دیابت می کنند. در کشورهای در حال توسعه تعداد بیمارانی که برای ادامه زندگی به دیالیز یا پیوند کلیه نیاز خواهند داشد،‌ طی دهه بعدی دو برابر می‌شود، در حالی که در بسیاری از این کشورها برای بیشتر بیماران، امکان پیوند و دیالیز به علت هزینه‌های بالای آنها وجود ندارد. مثلا در هند فقط ۱۰ درصد بیماران می‌توانند از دیالیز یا پیوند کلیه استفاده کنند. این در حالی است که تشخیص بیماری‌ مزمن کلیه در مراحل اولیه می‌تواند تا حد زیادی از رشد و پیشرفت آن جلوگیری کند و مرگ و میر ناشی از این بیماری را کاهش دهد. از آنجا که بیماری کلیوی یک بیماری خاموش است و اغلب دیر تشخیص داده می‌شود، بسیاری از سیستم‌های بهداشتی در کشورهای مختلف جهان، نسبت به این بیماری هوشیار شده‌اند و به این نتیجه رسیده‌اند که اگر امروز وارد عمل نشویم، تعداد زندگی‌هایی که در نتیجه بیماری‌های کلیوی از دست خواهیم داد، بیشتر خواهد شد.در انگلستان بین 1 آوریل 2010 و 31 مارس 2011 حدود 3740 پیوند عضو از 2055 اهدا کننده، انجام گردید. 2732 زندگی بیماران از طریق پیوند کلیه یا لوزالمعده  نجات داده شد. تقریباٌ 567 هزار نفر داوطلب اهدا عضو پس از مرگ گردیده و فرم های مربوطه را تکمیل نمودند.  در کانادا طی سال 2010 تعداد 749 پیوند کلیه از اهدا کننده متوفی و 485 پیوند از اهدا کننده زنده انجام گردید.


کلیه‌ها در طرفين ستون مهره ها،‌ بر روی جدار خلفي شكم  و بیرون از حفره صفاق قرار دارند. وزن هر کلیه در فرد بالغ حدود  ۱۵۰ گرم است. مهمترين وظايف كليه ها، دفع مواد زايد ناشي از سوخت و ساز بدن ( اوره، كراتينين، اسيد اوريك)، دفع مواد شيميايي ورودي به بدن، داروها و كنترل حجم و تركيب مايعات بدن ( تعادل آب و الكتروليت) مي باشد. كليه ها با دفع مواد ناخواسته از طريق ادرار، خون را تصفيه و مواد مورد نياز را مجددا به خون بازمي گردانند. كليه ها در تنظيم فشار خون، تعادل اسيد و باز، تنظيم توليد گويچه هاي سرخ با ترشح اريتروپويتين و هيدروكسيلاسيون و فعال نمودن ويتامين دي در بدن دخالت دارند. کلیه‌ها هر ۲۴ ساعت حدود ۲۰۰ لیتر از مایعات بدن را تصفیه و به جریان خون بازمی گردانند و حدود ۲ لیتر مایع به صورت ادرار از بدن دفع می‌شود.


نارسایی کلیه ها:
k.transplant

در صورت ناتواني کلیه‌ها در تنظيم آب و الكتروليت،  آب اضافی و مواد زاید در خون باقي مانده و با تجمع در بافت ها موجب تورم اندام ها و اطراف چشم مي گردد. تجمع مايع در ريه ها موجب تنگي نفس و بي حال بيماران خواهد شد. تجمع موادی مانند اوره در خون باعث بروز علایمی چون تهوع، استفراغ و علایم عصبی می‌شود. کلیه‌های ناتوان، قادر به فعال کردن ویتامین D نیستند، در نتیجه کلسیم نیز کمتر جذب بدن شده و در نهایت فرد در معرض خطر پوکی استخوان قرار می‌گیرد. كم‌خون شدن بیمار که به علت عدم ساخته شدن اریتروپویتین است، از دیگر مشکلات نارسایی کلیه است. نارسایی کلیه در اغلب موارد کاملا بی‌سر و صدا ایجاد می‌شود و به آرامی پیشرفت می‌کند. در نارسایی مزمن کلیه تا زمانی که بخش عمده‌ای از قدرت تصفیه کلیه‌ها از دست نرفته، ممکن است فرد علامتی نداشته باشد. زمانی بیمار دچار علایم آن می‌شود که دیگر کار از کار گذشته است و عملکرد کلیه‌ها به مقدار زیادی مختل شده است.  


پیشگیری و  درمان نارسايي كليه:

kidb

بی توجهی به یک گلو درد ساده در کودکی می تواند منجر به نارسایی کلیه ها گردد. لذا مراقبت از سلامت کودکان و مراجعه به موقع به پزشک می تواند خطر نارسایی کلیه را در بزرگسالی کاهش دهد. کنترل قند خون در افراد دیابتی یکی از مهمترین اقدامات در پیشگیری از نارسایی کلیه ها است. کنترل فشارخون تحت نظر پزشک، در کاهش خطر نارسایی کلیه ها موثر می باشد. طيف وسيعي از بيماريها، همچون عفونت هاي دستگاه ادراري، سنگ هاي كليه و غيره مي توانند به كليه ها صدمات جدي وارد بياورند و در مواردي اين صدمات مي تواند به نارسايي حاد يا مزمن كليه ها بيانجامد. ترک سیگار، ورزش و رژیم غذایی مناسب می‌تواند بروز نارسایی کلیه ‌را کاهش دهد.

در مراحل پیشرفته و نارسایی حاد که کلیه‌ها نمی‌توانند عمل تصفیه خون را به خوبی انجام دهند، روش‌های مصنوعی تصفیه خون مانند دیالیز و پیوند کلیه در بیمار کمک کننده است.


 دیالیز: 
dialis2

دیالیز جایگزینی برای بسیاری از وظائف و مسئولیت های طبیعی کلیه ها می باشد. در هنگامي كه كليه ها نارسا گرديده و تصفيه خون انجام نمي گيرد. سطح مواد زائد بتدريج در بدن افزایش يافته و عوارض مربوطه بروز مي نمايد. دو شاخص مهم، اندازه گيري کراتینین و اوره خون است. وقتی مقدار این دو ماده در خون بالا باشد، نشاندهنده این است که توانایی کلیه ها برای تصفیه بدن از مواد زائد پایین آمده است و دياليز ضروري مي باشد. كه به دو صورت، دياليز خوني و صفاقي انجام مي گیرد. در دیالیز خونی  یا همودیالیز، فيلتر نمودن مواد زائد و آب اضافی از بدن به وسیله دستگاه همودیالیز و از طريق غشاي نيمه تراواي خاصي،انجام مي گیرد. بیماران معمولاً سه بار در هفته به واحد دیالیز مراجعه خواهند نمود. هر نوبت دیالیز حدود 4 ساعت بطول می انجامد. همودياليز شايعترين روش درماني در بيماران داراي نارسايي كليه است. در دیالیز صفاقی ازطريق مایعی که با یک لوله پلاستیکی در حفره شکم بیمار قرار داده می شود، مواد زائد و آب اضافی از بدن خارج می گردد. این عملیات معمولاً 30 دقیقه زمان می برد. مهمترین مشکل دیالیز صفاقی احتمال عفونت است. و بيمار مي بايستي بطور فعالانه از خود مراقبت نموده و مانع آلودگي گردد. افسردگی و احساس نااميدي از شایع‌ترین عوارض در بيماران دیالیزی است. از سوء تغذیه، افزایش فشار خون، اختلالات خونی و آندوکرین می توان به عنوان سایر عوارض دیالیز یاد نمود. 


پیوند کلیه: 
ktransplant2

پيوند كليه از ديگر درمان ها در نارسائی مزمن کلیه ها است . کلیه پيوندي از يك دهنده زنده يا از جسد انسان به گيرنده انتقال مي يابد. قبل از هر گونه اقدامي مي بايستي يك سري آزمايشات لازم همچون تعیین نوع بافت، گروه خون و کنترل آنتی‌بادی برای تعیین هماهنگی بین بافت‌ها و سلول‌های ‌دهنده و گیرنده پيوند انجام و مخاطرات احتمالي بعد از پيوند از جمله عفونت يا پس زدن آن بررسي و تمهيدات لازم انجام گيرد. استفاده از داروهاي سركوب كننده ايمني در پيوند مي تواند خطر ابتلا به عفونت هاي فرصت طلب را افزايش دهد. لذا قبل از پيوند وضعيت بيمار از نظر سازگاري با پيوند و عفونت هاي احتمالي بررسي و اقدامات لازم انجام مي گيرد. عمل به دستورات و توصیه های پزشکی در بیماران پیوندی می تواند در بقای آنان و بهره بردن از زندگی توام با نشاط و رضایتمندی کمک کننده باشد.

با توجه به اهمیت و ارزش پیوند، هزینه های بالا و مشکلات یافتن کلیه مناسب جهت پیوند، استقرار برنامه حمایت از بیماران دارای پیوند از ضروریات اساسی می باشد. لذا می بایستی برنامه ای دقیق تدوین و توسط ذینفعان اعمال و توسط متخصصین مربوطه پایش و نظارت گردد. تعیین پروتکل های مراقبتی و آموزش گیرندگان پیوند و اطرافیان آنها الزامی است هر جند که یک نسخه واحد از دستورالعمل های مربوطه نمی تواند برای کلیه موارد پیوند پاسخگو باشد و در مواردی می بایستی دستورات پزشکی ویژه ای برای دریافت کنندگان توصیه نمود. بهر حال تماس مداوم با پزشک متخصص و رعایت دستورات داده شده برای داشتن پیوندی موفقیت آمیز الزامی است

اقدامات و توصیه های لازم برای پس از پیوند:

ارزیابی و نظارت مستمر بر عملکرد کلیه ها از جمله دفع پروتئین ادرار توسط مرکز پیوند

نظارت بر کنترل فشار خون، کلسیم، اختلالات فسفر، کم خونی، هیپوآلبومینمی، اسیدوز و اختلالات چربی

مراقبت از قلب و عروق و بیماریهای عروق محیطی

رعایت موازین بهداشتی و مراقبت از بیماری های عفونی، بویژه عفونت های فرصت طلب ، با توجه به دریافت داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی

ارزیابی خطر ابتلا به بیماری های فرصت طلب همچون CMV،نفروپاتی ویروس BK و خطر انتقال EBV ، پنوموسیستیس کارینی، کاندیدا آلبیکانس، و هرپس و سایر عفونت های احتمالی

داشتن استراتژی وبرنامه های اجرایی جهت پیشگیری، نظارت، و درمان هپاتیت B، هپاتیت C و HIV

توصیه به واکسیناسیون بر علیه  آنفلوآنزا

مواردی که می بایستی سریعاٌ بیمار به مرکز پیوند ارجاع داده شود: تب غیر قابل توضیح، اسهال طولانی یا علائم غیر معمول دستگاه گوارش،‌هر گونه اختلال در عملکرد کلیه پیوندی و هرگونه بدخیمی جدید یا عود بدخیمی قبلی

غربالگری سالانه از نظر سرطان پوست در گیرندگان پیوند

بیمارانی که عوامل شیمیایی مانند سیکلوفسفامید را بدلیل سابقه نفروپاتی ضد درد دریافت نموده اند، در معرض خطر برای بدخیمی های ادراری هستند. لذا ارزیابی ادراری باید در این گیرندگان در تمام موارد میکروهماچوری انجام شود.

زنان گیرنده  پیوند کلیه در معرض خطر بالاتری برای سرطان گردن رحم، واژن و پرینه می باشند و باید مورد غربالگری سالانه لگن و انجام پاپ اسمیرقرار گیرند.

لنفوم می بایستی در همه افراد با علائم بالینی مد نظر گرفته شود.


توصیه های لازم به بیمار وخانواده :

- کلیه پیوندی در حفره لگنی گذاشته می شود بنابر این از هرگونه فعالیتی که امکان وارد کردن ضربه به کلیه در آن وجودداشته باشد اجتناب کنید .

- از بستن کمربندهای تنگ خودداری کنید .

- علائم ونشانه های پس زدگی کلیه از جمله کاهش ادرار ، ورم ،تب ، افزایش فشار خون ، افزایش وزن و احساس سفت شدن کلیه پیوندی را مدنظر قرار دهید .

- رعایت کردن بهداشت محیط و بهداشت فردی، بویژه شستشوی مکرر دستها بسیار حائز اهمیت است.

- شستن مکرر دستها برای پیشگیری از عفونت های احتمالی بسیار حائز اهمیت می باشد .

- نیازی به مجزا کردن اتاق بیمار نمی باشد بلکه باید محیط زندگی تمیزی داشته باشید

- رعایت کردن بهداشت مواد غذائی از بروز بسیاری از بیماریها جلوگیری می نماید سبزیجات ومیوه جات باید با مواد ضدعفونی کننده کاملا شسته وضدعفونی شوند

- استفاده از غذاهای کم چرب و کم نمک و اجتناب از غذاهای فست فود و غذاهای با افزودنی های شیمیایی

- اجتناب از نور مستقیم و شدید آفتاب

- پرهیز از افزایش وزن

- از سرگیری فعالیتهای جنسی پس از پیوند با نظر پزشک انجام گیرد


حمایت از بیماران کلیوی

بيماران كليوي به واسطه وضعيت جسماني خود، قادر به كاركردن نمي باشند و عملاٌ براي هزينه هاي درماني خود وابسطه به ديگران خواهند بود.

متاسفانه به دليل عدم پوشش صد در صدي بيمه ها، تامين هزينه هاي درماني از جمله دياليز يا پيوند كليه و داروهاي مورد نياز، براي بسياري از اقشار جامعه ممكن نبوده و وضعيت عادي زندگي آنان را دگرگون مي نمايد. بسياري از داروهاي تجويزي تحت پوشش بيمه ها نبوده يا قيمت مورد قبول بيمه با قيمت واقعي دارو متفاوت ميباشد. و قيمت اضافي را مي بايستي بيمار پرداخت نمايد. تامين داروهاي گران قيمت پس از پيوند نيز از عهده هر كسي بر نمي آيد.

علي رغم اينكه، تغذيه مناسب يكي از برنامه هاي درماني بيماران كليوي است. بخش قابل توجهي از اين بيماران قادر به تامين نيازهاي غذايي خود نمي باشند.

طبق استانداردهاي جهاني، عمر مفيد دستگاه هاي دياليز5 تا 8 سال است. اما در برخي كشورها، در مواردي از دستگاه هاي با قدمت حدود 20 سال استفاده مي گردد. لذا فرسوده بودن دستگاه هاي دياليز از مشكلات اين حوزه بوده و نياز به بازسازي و تجهيز اساسي توسط دولت ها و بخش خصوصي دارد.

مشكلات خانوادگي از جمله مشكلات ارتباطي و در مواردي طلاق در بيماران دياليزي مشاهده مي گردد.

نا امیدی و افسردگی و در مواردی خودکشی در بیماران دیالیزی دیده می شود. حمایت های روانی و اجتماعی کمک کننده خواهد بود.

خريد و فروش كليه نيز يكي از معضلات و مشكلات حاضر است . در برخي جوامع با قاچاق افراد و استفاده از اعضاي آنها و يا با خريد عضو از افراد فقير و نيازمند، كليه پيوندي تامين مي گردد. اين امر غير قانوني بوده و در مراجع رسمي تاييد نمي گردد. در برخي از كشورها تنها از كانال هاي خاصي مي توان اقدام به پيوند عضو نمود از جمله در ايران تنها با معرفي نامه رسمي از انجمن حمايت از بيماران كليوي مي توان پيوند را انجام داد. اين امر ممكن است بازار دلالان و سودجويان را محدود نمايد.

پيوند آخرين اميد بيماران كليوي براي برگشتن به زندگي تقريباٌ عادي است و عملاٌ حدود يك سوم تا نيمي از بيماران كليوي شانس پيوند را دارند. در آلمان حدود 50 هزار نفر، آمریکا حدود 90 هزارنفر و در چین بیش از 100 هزار نفر در انتظار پیوند می باشند. تشويق مردم به اهداء عضو كه به راستي اهداء زندگي است، مي تواند زمينه افزايش دريافت كنندگان كليه را فراهم و افرادی را از رنج و درد برهاند.

هرچند که متولی امر درمان در کشور، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است و سیاست‌های بهداشتی و درمانی توسط این وزارتخانه تدوین می‌شود، اما لازم است سازمان‌های غیردولتی با بهره‌گیری از کمک‌های مردمی برای بهبود وضعیت سلامت کشور از جمله بهبود وضع بیماران کلیوی تلاش کنند. هفته حمایت از بیماران کلیوی فرصت بسیار مناسبی است تا نهادهای دولتی و مردمی به مشکلات بیماران کلیوی بپردازند؛ مشکلاتی که حل آن فراتر از اختیارات وزارت بهداشت است و نياز به حمايت هاي اجتماعي گسترده تري دارد. 

Last Updated on 15/11/08 یکشنبه