دکتر احتشام فر

روز جهانی محیط زیست
Administrator
15/06/04 پنجشنبه
PDF Print E-mail
هفت میلیارد رویا، یک سیاره، با احتیاط مصرف کنیم

envie1

شواهدی وجود دارد که میزان مصرف منابع این سیاره، در حال حاضر غیر قابل تحمل و احتمالا در یک نقطه اوج بحرانی و بیش از ظرفیت احیاء کننده طبیعت بوده و تهدیدی جدی برای نابودی زمین محسوب می گردد. ما 1.5 برابر ظرفیت زمین از منابع آن استفاده می کنیم و پیش بینی می گردد در صورت عدم تغییر الگوی تولید و مصرف و با لحاظ نمودن رشد جمعیت، تا سال 2030 انسان ها به دو سیاره مشابه زمین و برای سال 2050 با جمعیت احتمالی 9.6 میلیارد نفری به 3 سیاره مشابه زمین  برای ادامه این نوع زندگی نیاز داشته باشند.

پنجم ژوئن، روز جهانی محیط زیست، روزی است که از سوی سازمان ملل برای افزایش آگاهی مردم برای نگهداری محیط زیست و تحریک سیاستمداران به گرفتن تصمیماتی برای رویارویی با تخریب محیط زیست و گونه‌های زیستی‌جانوری، به عنوان روز میحط زیست انتخاب شده‌است. 


آب، هوا، غذا، خاک، جانوران و گیاهان از مهمترین منابع موجود در طبیعت بوده و دارای بالاترین سازگاری با ساختار جسمی و روانی انسان می باشند. بدون وجود این عناصر حیاتی، زندگی در این کره خاکی ممکن نخواهد بود. تغییر اکوسیستم و تخریب و آلودگی محیط نهایتاٌ سلامت انسان، سایر جانوران و گیاهان را متاثر و تهدیدی جدی بر حیات بشری است.
طبق برآورد انجام شده، در سال 2012 حدود 12.6 میلیون نفر بدلیل زندگی یا کار در محیط های غیر سالم، جان خود را از دست داده اند. حدود 25 درصد از کل مرگ ها در همین سال. 8.2 میلیون از این مرها ناشی از بیماریهای غیر مسری است که عمدتا با آلودگی هوا در ارتباطند. 
سکته های مغزی، بیماریهای قلبی ، حوادث غیر عمدی، سرطان ها و عفونت های مزمن ریوی جزو 5 علت عمده مرگ و میر مرتبط با عوامل خطر محیطی می باشند.
کودکان زیر 5 سال بیشتر از همه سنین تحت تاثیر عوامل خطر محیطی می باشند با 1.7 میلیون مرگ و میر سالانه بدلیل عوامل محیطی که اغلب بصورت پنومونی و انواع اسهال اتفاق می افتد. 
افراد مسن دومین گروه در معرض خطر عوامل محیطی می باشند. سالانه حدود 4.9 میلیون مرگ در سنین 50 تا 75 سالگی و معمولا بصورت بیماریهای غیر واگیر اتفاق می افتد. 
کشورهای با درآود پایین و متوسط، بیشتر در معرض خطر می باشند. جنوب شرقی آسیا و منطقه غرب اقیانوس آرام با حدود 7.3 میلیون مرگ در سال 2012 ، بیشترین مرگ و میر ناشی از عوامل خطر محیطی را داشته اند. 
عوامل خطر محیطی همچون آلودگی آّب، هوا، خاک، مواجهه با موارد شیمیایی، تغییرات آب و هوایی، اشعه ماوراء بنفش و .... موجب توسعه بیش از 100 بیماری در جامعه بشری  می گردد. 
پيام دبير كل سازمان بهداشت جهاني در اجلاس زمين در سال 1992 ريودوژانيرو: توسعه ، برآوردن نيازهاي مردم ، بهداشت ، سلامتي و رفاه آنان و شرايط ايمن در محيطي كه بدان وابسته اند مي باشد . همگي ما انسانها به محيطي ايمن كه در آن آب سالم ، غذا و سرپناه كافي مهيا باشد و افراد مختلف بتوانند در صلح و آرامش در كنار هم زندگي كنند ، نيازمند مي باشيم.

توسعه و تاثیر آن بر محیط زیست:

envir20

توسعه از ديدگاه اقتصادی به افزايش درآمد سرانه كشور اتلاق می گردد و منتج به استفاده نا محدود از منابع طبيعي و ملي در این كشورها می گردد. اما اكولوژيست ها معتقدند،كه زمين و منابع آن متعلق به كليه موجودات زنده است، لذا هر طرح توسعه بايد به تاثيرات زيست محيطي آن در ابعاد محلي ، ملي و جهاني توجه نماید. انسان و دیگر موجودات همواره بر محیط پیرامون خود تاثیر گذاشته و متقابلاٌ از آن تاثیر می پذیرند. طی سالیان متمادی پیشرفت علم، منجر به توسعه فناوری و تکنولوژی های نوین گردیده و زندگی انسان را دستخوش تغییراتی قابل توجه نموده است. از طرفی استفاده بی رویه از منابع طبیعی، تولید روز افزون مواد شیمیایی و کاربرد آن در صنایع مختلف، افزايش عوامل زيان آور و توليد آلاينده هاي جديد، استفاده از انواع کود و سموم در کشاورزی، جایگزینی ترکیبات مصنوعی در صنایع غذایی، الگوهای نامناسب تولید و مصرف، تخريب روز افزون منابع طبيعي و محيط زيست، بر هم زدن تعادل اكوسيستم و تبعات بعدي آن، افزايش عوامل تهديد كننده سلامتي از جمله کشف مواد میکروبی، رادیواکتیو و انواع آلاینده ها و کاربرد آن در تولید سلاح های مخرب از عوامل تخریب محیط زیست و عدم تعادل محيط با ساختار جسمي، رواني و اجتماعي انسان و موجب بروز بحران‌های پی در پی زیست محیطی و لطمات جدی بر حیات انسان، سایر گونه های جانوری و گیاهی گردیده است.

توسعهپايدار عبارت از تامين نيازهاي كنوني جامعه بدون لطمه زدن به توانايي نسلهاي آينده در تامين نيازهايشان است. متاسفانه تلاش براي بهبود وضعيت زندگي انسان موجب رشد اقتصادي و تغيير شرائط اكولوژيكي محيط گرديده است. هر چند وضعیت زندگی بسیاری از انسان ها بهبود هم نیافته است. توسعه پايدار زماني محقق مي گردد كه اين دو در تضاد با يكديگر نباشند لذا با توجه به اينكه هدف توسعه بهبود زندگي و رفاه انسان در همه ابعاد آن مي باشد . در نتيجه، هر عاملي كه سلامت انسان را به مخاطره اندازد، در واقع، ضد توسعه خواهدبود .  


حقایقی در رابطه با محیط زیست و نحوه استفاده از منابع آن:

watn6طی 30 سال گذشته، 30 درصد از محیط زیست طبیعی در جهان نابود شده است، جمعیت گونه های حیوانی آب شیرین و گیاهان، نصف شده است و جنگل های طبیعی به میزان 10٪ کاهش یافته است. بخشی از این مشکل را می توان به نرخ ناپایدار مصرف در کشورهای ثروتمند بدلیل ایجاد تغییرات آب و هوایی و تحلیل رفتن لایه اوزون، همچنین استفاده بی رویه از منابع، تولید محصولات و زباله های سمی مرتبط دانست. طبق برخی گزارشات در 5 ماهه اول سال 2015 میلادی حدود : 2.2 میلیون هکتار جنگل نابود گردیده است. 2.9 میلیون هکتار زمین های زراعی به دلیل فرسایش خاک از بین رفته است. 15  میلیارد تن دی اکسید کربن متصاعد گردیده،  5 میلیون هکتار کویر زایی شده و بیش از 4 میلیون تن مواد سمی در آب، هوا و خاک، توسط صنایع مختلف رها گردیده است. با این روند مصرف، تخمین زده می شود، در سال 2050 حدود 140 میلیارد تن مواد معدنی، سنگ آهن و سوخت های فسیلی و ... در سال مورد استفاده قرار گیرد.

در حال حاضر بیش از 80 درصد انرژی مصرفی در جهان از منابع غیر قابل تجدید تامین می گردد. 31 کشور در جهان با کمبود مزمن آب شیرین مواجه هستند و تا بیست سال آینده این رقم به 50 کشور با جمعیتی بالغ بر 2.8 میلیارد نفر افزایش خواهد یافت. هم اکنون  700 میلیون نفر در جهان به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند. در حالیکه در آمریکا بطور معمول، هر فرد 80 تا 100  گالن آب در روز استفاده می نمایند در بسیاری نقاط جهان مردم کیلومترها راه را برای تهیه و حمل 5 گالن آب جهت مصرف کل خانواده می پیمایند.

در سراسر جهان حدود یک سوم از تمام مواد غذایی تولید شده به ارزش حدود یک تریلیون (هزار میلیارد) دلار، غیر قابل استفاده و دور ریخته می شود. این درحالی است که طبق برآوردهای انجام شده، نیمی از غذای تلف شده در مناطق صنعتی ( 300 میلیون تن) ، برای تغذیه حدود 800 میلیون مردم جهان که دچار سوء تغذیه می باشند، کافی است. حدود 1.6 میلیارد نفر دارای اضافه وزن یا چاق می باشند. تنها در آمریکا برای بیماریهای ناشی از چاقی و کاهش وزن روزانه بیش از 600 میلیون دلار هزینه می گردد. با نیمی از این مبلغ نیز می توان غذای کلیه افراد دچار سوء تغذیه را تامین نمود.

دارایی های 3 نفر از ثروتمندترین افراد جهان بطور تکان دهنده ای بسیار بیشتر از تولید ناخالص ملی هر یک از کشورهای کمتر توسعه یافته در سراسر جهان است. ایالات متحده کمتر از 5 درصد جمعیت کره زمین را داراست، با این حال به راحتی بیش از 30 درصد منابع جهان را استفاده می نماید.

آمریکایی ها در هر دقیقه 16 تن فاضلاب وارد آبهای خود می کنند. ریختن یک لیتر روغن موتور روی زمین ، می تواند دو میلیون گالن آب شیرین را آلوده نماید. طبق مطالعات انجام شده، حدود نیمی از تمام گیاهان و حیوانات از گونه های در خطر انقراض به علت گرم شدن کره زمین تا سال 2050 در معرض خطرند و 100 گونه هر روز بدلیل جنگل زدایی گرمسیری، می میرند.

بازیافت یک قوطی آلومینیومی می تواند موجب صرفه جویی در برق، به اندازه مورد نیاز برای یک تلویزیون بمدت 3 ساعت گردد یا بازیافت یک بطری شیشه ای به اندازه روشن کردن یک لامپ 100 وات بمدت چهار ساعت، در مصرف برق صرفه جویی دارد. بازیافت یک تن پلاستیک موجب صرفه جویی، معادل 1 تا 2 هزار گالن بنزین است. برای عرضه یک سال روزنامه، بیش از 30 میلیون درخت قطع می گردد و ............


سلامت محیط و توسعه پایدار:

environ8

آب ، هوا، خاك، غذا، جانوران و گياهان و … و محيط پيرامون ما بيشترين تاثير را بر سلامت انسان دارند. حفظ محيط زيست، منابع آبي، جلوگيري از آلودگي هوا، امنيت غذائي، كاهش آلاينده هاي محيطي، پيشگيري و كنترل بيماريها،سلامت جانـوران  و گيـاهان  (اكوسيستم)، سلامت محيطهاي آموزشي ، محيط كار ، تغييرشيوه زندگي، رفتارهاي فردي و اجتماعي،آموزش و پرورش و توانمند سازي جامعه از مهمترين اولويت هاي مداخله اي ما در تامين ، حفظ و ارتقاء سطح سلامت جامعه، محیط زیست و رسيدن به توسعه پايدار است.
 
پیشگیری از آلودگی و حفظ منابع آبی:  علي رغم اينكه آب 75% سطح كره زمين را پوشانده است اما حجم آب شيرين قابل دسترس در دنيا صرفا بخش كوچكي از مجموع آب موجود در كره زمين را شامل مي شود. بیش از 97 درصد آب موجود شور است و تنها حدود 3 درصد آب شيرين وجود دارد كه بخش قابل توجهي از آن (حدود 70 درصد) بصورت يخ هاي قطبي و تقریبا غير قابل استحصال مي باشد. حدود 30 درصد بصورت آبهای زیر زمینی و کمتر از 1 درصد آب شیرین قابل استحصال برای انسان است که از این مقدارحدود 0.3 درصد بصورت آب های سطحی است. آب های سطحی نیز 87 درصد بصورت دریاچه ها، 11 درصد بصورت مرداب ها و تالاب ها و 2 درصد بصورت رودخانه ها در کره زمین و بشکلی غیر متوازن توزیع گردیده است. لذا سیاست گذاری و برنامه ریزی لازم جهت مصرف بهینه آب ، مدیریت  فاضلاب هاي خانگي و روان آبهاي شهري، فاضلاب هاي صنعتي و روان آبهاي كشاورزي، متناسب سازی سيستم هاي جمع آوري و دفع زباله از ضروریات اجتناب ناپذیر است.
تخمین زده می شود که آلودگی هوا در محیط های بسته، همچون منازل و داخل سالن ها و غیره، سالانه موجب 2 میلیون مرگ زودرس گردد. این مرگ ها بیشتر در کشورهای در حال توسعه و حدود نیمی از این موارد به علت پنومونی در کودکان زیر 5 سال اتفاق می افتد. آلودگی هوای شهری در فضای باز نیز سالانه موجب 1.3 میلیون مرگ در سراسر جهان می گردد. قرار گرفتن در معرض آلودگی هوا، فراتر از کنترل افراد بوده و نیاز به مداخلات مقامات دولتی در سطح ملی، منطقه ای و بین المللی دارد.، هر چند مشارکت عمومی نیز از عوامل تعیین کننده در کنترل آلودگی هوا خواهد بود. 
برنامه ریزی جهت کاهش آلودگی هوا  می تواند از طریق، معاينه خودروها که موجب 50%  كاهش آلاينده ها و 20%  كاهش مصرف سوخت مي گردد یا سيال نمودن ترافيك که حدود 30%  آلودگي هوا را كاهش ميدهد، رعايت اصول شهرسازي، ساماندهي صنايع و مشاغل آلوده كننده، گسترش و افزايش راندمان استفاده از وسائط نقليه عمومي، گسترش فضاي سبز،آموزش مردم و جلب مشاركت آنان در برنامه هاي بهداشت هوا و ... انجام گیرد.
برنامه ریزی جهت کاهش تولید زباله و جمع آوری، بازیافت و دفع صحیح آن، با كاهش توليدزباله مي توان ازقطع درختان جلوگيري نمود و خطرات ناشي از آنرا در محيط به حداقل رسانيد .باجمع آوري و دفع صحيح زباله و مشاركت درپاك سازي و نظافت شهر علاوه برجلوگيري از گسترش بيماريها مي توان سالانه ميليارد ها تومان صرفه جوئي نموده و ده ها هكتار برفضاي سبز شهرمان افزود .

 


 

envir16
 
چه باید کرد؟
پذيرش انسان سالم  به عنوان محور توسعه پايدار در برنامه ريزي ها و سياستگراري هاي كلان كشور
مشاركت كليه نهادها و سازمانهاي دولتي و غير دولتي در تامين سلامت محیط زیست و افراد جامعه
تامين منابع و امكانات موردنياز و سرمایه گذاری لازم در رابطه با حفظ محیط زیست
شناخت فرصت ها و تهديدهاي اصلي محيطزيست در فرايند توسعه كشور
شناخت چشمانداز وضعيت کشور در صورت تداوم وضعيت موجود
شناخت گزينه يا گزينههاي مطلوب در حفظ محيط زيست و توسعه كشور
تشخيص و طرحچالش هايعمده  فرا راه حصول به وضعيت مطلوب
كاهش يا حذف اثرات منفي اقدامات توسعه اي متداول
طرح ريزي مصاديقي از توسعه كه بيشترين سازگاري را با ظرفیت های محيطي داشته باشد
توانمند سازي جامعه از طريق آموزش، افزايش آگاهي، تغيير باور و نهايتاً تغيير رفتار و شيوه زندگي
جلب مشاركت مردمي در حفظ و سلامت محيط زيست و توسعه كشور

 بیماریهای محیطی قابل پیشگیری هستند و همه ما، از مسئولین و مردم باید برای حفاظت از محیط زیست و کاهش بیماریهای مرتبط با آن تلاش نماییم


چند راه ساده برای حفاظت از محیط زیست:

wn9

كره زمين و منابع آن متعلق به كليه موجودات زنده است و تلاش برای بهبود وضعیت زندگی انسان و تامین نیازهای کنونی جامعه نباید به توانایی نسل های آینده در تامین نیازهایشان لطمه وارد آورد. هر گونه تخریب محیط زیست، در واقع تجاوز به حریم تمامی انسانها، از جمله نسل های آینده، تلقی می گردد. لذا کلیه طرح های توسعه ای بايد به تاثيرات زيست محيطي آن در ابعاد محلي ، ملي و جهاني توجه نمايد. حفظ محیط زسیت به منزله مراقبت از تمامی هستی بوده و مسئولیتی همگانی است. و به عنوان یکی از اهداف توسعه پایدارهزاره شناخته می شود. دولت مردان، مدیران و مسئولین بخش های دولتی و خصوصی موظفند در راستای حفظ محیط زیست متعهد گردیده و برنامه های خود را با توجه به مراقبت از این ودیعه الهی تدوین و اجرا نمایند. آموزش شهروندان، افزایش آگاهی عمومی و جلب مشارکت جامعه در مراقبت از محیط پیرامون خود تنها مکانیسم عملی در تحقق این مهم می باشد. محله ما، شهر ما، استان، کشور و تمامی کره زمین متعلق به ما و نسل های بعدی است. بیایید با رفتار های بدور از شان انسانی، شخصیتو فرهنگ خود و جامعه مان را زیر سوال نبریم. حفظ محیط زیست نشانه ایمان، ادب، تربیت صحیح، توسعه یافتگی، رفتار عاقلانه و منطقی است. 
در ذیل جندین توصیه ساده برای حفاظت از محیط زیست پیشنهاد گردیده، شما نیز می توانید پیشنهادات خود را برای اضافه نمودن به این لیست ارائه نمایید. 
- حفظ و استفاده مناسب از منابع موجود، آب، خاک، هوا، جانوران، گیاهان و ....
- توسعه فضای سبز و پیشگیری از تخریب منابع طبیعی از جمله جنگل ها، قطع درختان و ...
- استفاده از لامپ های فلورسنت فشرده
- اهداء البسه و وسایل زندگی خود به کسانی که می توانند از آنها استفاده نمایند.
- خاموش نمودن وسایل برقی همچون تلویزیون، کامپیوتر و لامپ های اضافی در موارد غیر ضروری
- استفاده از انرژی های پاک و سالم و سوخت های استاندارد
- مکان یابی مناسب برای صنایع، حذف صنایع شدیدا آلوده و کنترل آلوده کننده های صنعتی
- پیاده روی در صورت امکان و استفاده از دوچرخه، یا وسایط نقلیه عمومی در ترددهای درون شهری
- استفاده محدود و منطقی از مواد شوینده و اجتناب از زیاده روی در مصرف مواد شیمیایی
- جلوگیری از چکه کردن آب از شیر ها، ترکیدگی لوله ها و پیشگیری از هدر رفتن منابع
- توسعه استفاده از منابع طبیعی همچون آب باران، آفتاب، باد و سایر انرژی های پاک

اگر هر کدام از ما انسانها به وضعیت زمین و منابع پایان پذیر آن توجه نموده و با یک اقدام، هر چند کوچک،

فرصت احیاء منابع را به زمین بدهیم، بقای خود و نسل های آینده را تضمین نموده ایم. 

Last Updated on 16/06/04 شنبه