دکتر احتشام فر

تب دانگ
EHTESHAMFAR.COM
11/11/01 سشنبه
PDF Print E-mail
( 7 رای )
تب دانگی یک تهدید برای بهداشت عمومی
dengue.2pic تب دانگ از طریق گزش پشه آئدس آلوده به هر کدام از چهار ویروس دانگ به انسان منتقل می گردد. این بیماری بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری رخ میدهد. علائم 3 تا 14 روز پس از گزش ظاهر می شود. تب دانگ بیماری تب داری است که بیشتر نوزادان، کودکان و بزرگسالان جوان را مبتلا می نماید. علائم بیماری از یک تب خفیف تا تب بالای ناتوان کننده متغیر است. سردرد شدید، درد پشت چشم، درد عضلات و مفاصل و راش دیده می شود. هیچ داروی خاص ضد ویروسی برای تب دانگ وجود ندارد. حفظ مایعات بدن (هیدراسیون) دارای اهمیت زیادی است. استفاده از داروهای استیل سالسیلیک اسید (آسپرین) و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی(ایبوپروفن) توصیه نمی گردد. تب دانگ خونریزی دهنده (تب، درد شکمی، استفراغ و خونریزی) یک عارضه بالقوه مرگبار است که عمدتاٌ کودکان را گرفتار می کند. تشخیص به موقع و مراقبت بالینی مناسب بیماران توسط پزشکان و پرستاران باتجربه، موجب بقای بیماران خواهد گردید


Dengue_fever3 تب دانگ از طریق گزش پشه ماده آلوده به انسان انتقال می یابد. پشه معمولاٌ در هنگام خونخواری از فرد مبتلا، به ویروس آلوده می گردد. پس از 8 تا 10 روز دوران نهفتگی، پشه برای تمام عمر قادر خواهد بود، ویروس را با گزش خود به انسان انتقال دهد. تب دانگ باعث بیماری شبه آنفولانزای شدید و گاهی اوقات یک عارضه بالقوه مرگبار به نام تب دانگ خونریزی دهنده می گردد. شیوع جهانی تب دانگ بطور چشمگیری در دهه های اخیر افزایش یافته است و در حال حاضر دو پنجم از جمعیت جهان در معرض خطر بیماری می باشند. دانگ در آب و هوای گرمسیری و نیمه گرمسیری در سراسر جهان، عمدتاٌ در مناطق شهری و نیمه شهری یافت می شود. تنها راه مبارزه با تب دانگ، مبارزه با پشه ناقل بیماری است. بیماری در حال حاضر به یک تهدید بین المللی بهداشت عمومی تبدیل گردیده است. تب دانگ اولین بار در سال 1950 در طی اپیدمی در فلیپین و تایلند به رسمیت شناخته شد. امروزه تب دانگ خونریزی دهنده اکثر کشورهای آسیایی را متاثر نموده و به یکی از علل بستری شدن کودکان در بیمارستان و مرگ آنان در منطقه تبدیل شده است


Dengue_skin_lesion چهار نوع ویروس مشابه اما متمایز، باعث تب دانگ می گردند. ابتلا به یکی از این ویروس ها موجب ایمنی مادام العمر نسبت به همان نوع گردیده اما نسبت به سه نوع ویروس دیگر مصونیتی نسبی و گذرا ایجاد خواهد نمود. شواهد نشاندهنده آن است که ابتلا به عفونتهای متوالی، شانس تب دانگ خونریزی دهنده را افزایش خواهد داد. شیوع تب دانگ در دهه های اخیر به طرز چشمگیری در سراسر جهان افزایش داشته است. طبق برآورد سازمان جهانی بهداشت، ممکن است سالانه شاهد 50 میلیون مورد تب دانگ در جهان باشیم. تنها در سال 2007 بیشتر از 890 هزار مورد تب دانگ در امریکا گزارش گردیده است که از این تعداد، 26000 مورد تب خونریزی دهنده بوده است. این بیماری در حال حاضر بصورت بومی در بیش از 100 کشور در آفریقا، آمریکا، شرق مدیترانه، جنوب آسیا و غرب اقیانوس آرام وجود دارد و جنوب شرق آسیا و غرب اقیانوس آرام بطور جدی تحت تاثیر بیماری قرار دارند. قبل از 1970 تنها نه کشور اپیدمی تب دانگ خونریزی دهنده را تجربه نموده بودند. تا سال 1995 این موارد به چهار برابر افزایش یافت. نه تنها تعداد موارد اپیدمی بیماری افزایش داشته که بیماری به مناطق جدید نیز توسعه یافته است. شیوع انفجاری بیماری در سال 2007 در ونزوئلا موجب ابتلا بیش از 80000 نفر و بروز بیش از 6000 مورد تب دانگ خونریزی دهنده گردید

در طی اپیدمی های تب دانگ، میزان عفونت در میان آنانی که قبلاٌ در معرض ویروس قرار گرفته اند، اغلب 40 تا 50 درصد می باشد. اما می تواند به 80 تا 90 درصد هم برسد. برآورد می گردد سالانه حدود 500 هزار نفر به علت ابتلا به تب دانگ خونریزی دهنده نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشند. بخش قابل توجهی از آنان را کودکان تشکیل داده و 2.5 درصد آنان خواهند مرد. بدون درمان مناسب، میزان مرگ و میر تب دانگ خونریزی دهنده می تواند از 20 درصد هم تجاوز نماید. پزشکان و پرستاران آموزش دیده ای که می توانند بیماری را تشخیص داده و با چگونگی درمان بیماری آشنا می باشند، می توانند مرگ و میر بیماری را به کمتر از 1 درصد کاهش دهند. مهمترین علل توسعه بیماری در مناطق شهری شامل، تراکم جمعیت، وجود آبهای راکد، منابع ذخیره سازی آب خانگی و دفع غیر بهداشتی زباله و شرایط مناسب رشد و تکثیر پشه ناقل می باشد

ویژگی های بالینی و درمان تب دانگ:
35576_80056268-556x250 ویژگی های بالینی تب دانگ با توجه به سن بیمار متفاوت است. نوزادان و کودکان خردسال ممکن است یک تب همراه با راش داشته باشد. کودکان بزرگتر و افراد بزرگسال ممکن است یک تب خفیف یا بیماری ناتوان کننده ای با شروع ناگهانی و تب بالا، سردرد شدید، درد پشت چشم، عضلات و درد مفاصل و راش داشته باشند. تب دانگ خونریزی دهنده اغلب با افزایش ناگهانی درجه حرارت بدن و علائم شبه آنفولانزا آغاز می گردد. تب معمولاٌ دو تا هفت روز ادامه دارد و ممکن است تا 41 درجه سانتیگراد رسیده و موجب تشنج و عوارض دیگری گردد. بزرگی کبد و نارسائی گردش خون از عوارض بیماری می باشند. در نوع خفیف بیماری، با فروکش نمودن تب تمامی علائم و نشانه ها از بین می روند. اما در نوع شدید ممکن است وضعیت بیمار بطور ناگهانی وخیم گردیده و کاهش تب، نارسائی گردش خون، شوک و مرگ طی 12 تا 24 ساعت حادث گردد و یا با درمان مناسب و به موقع بیمار از مرگ نجات یابد
درمان خاصی برای تب دانگ وجود ندارد. مراقبت های پزشکی توسط پزشکان و پرستاران با تجربه می تواند از پیشرفت تب دانگ خونریزی دهنده جلوگیری نموده و میزان مرگ و میر آنرا به کمتر از یک درصد کاهش دهد. حفظ حجم مایعات بدن مهمترین اقدام نگهدارنده برای بیماران می باشد. واکسنی برای پیشگیری از تب دانگ وجود ندارد. هر چند پیشرفت هایی در این رابطه حاصل گردیده است. با توجه به وجود چهار ویروس مرتبط با بیماری، واکسن می بایستی در برابر هر چهار نوع موثر بوده و ایمنی ایجاد نماید. شناخت محدودی از رفتار ویروس و نحوه اثر آن بر سیستم ایمنی وجود دارد. کمبود مدل های حیوانی آزمایشگاهی برای آزمون پاسخ های ایمنی واکسن ها نیز وجود دارد. علی رغم این چالش ها، ارزیابی نهایی برای دو واکسن کاندید جهت کشورهایی که بیماری در آنها بومی است، مراحل نهایی خود را می گذراند و چند واکسن نیز در مراحل اولیه بررسی قرار دارند. سازمان جهانی بهداشت با توصیه های فنی و ارشادی خود از تحقیقات در این زمینه حمایت می نماید

پیشگیری و کنترل بیماری در حال حاضر تنها روش پیشگیری و کنترل تب دانگ، مبارزه با پشه ناقل بیماری است. در آسیا و امریکا، ظروف دست ساز انسان همچون کوزه های سفالی، ظروف فلزی،‌ مخازن بتنی مورد استفاده برای ذخیره آب، ظروف پلاستیکی دور انداخته شده، لاستیک اتومبیل و غیره که محل تجمع آب باران می باشند، زمینه را برای زیست پشه فراهم می نمایند. در افریقا نیز سوراخ درختان یا برگ های گرد، فنجان شکلی که آب باران را در خود نگه میدارند، زیستگاه طبیعی پشه ها را تشکیل میدهند. کنترل ناقل از طریق روش های مدیریت زیست محیطی و شیمیایی ممکن خواهد بود. جمع آوری و دفع بهداشتی زباله های جامد، بهبود شیوه های ذخیره سازی آب، از جمله پوشش طروف برای جلوگیری از تخم گذاری پشه ماده از طریق برنامه های مبتنی بر مشارکت جمعی ممکن خواهد بود. استفاده از حشره کش های مناسب در زیستگاه لارو پشه ها بخصوص در محیط هایی که ذخیره سازی آب دارند برای چندین هفته از تکثیر پشه جلوگیری می نماید. لذا بایستی با فاصله زمانی مناسب تکرار گردد. استفاده از ماهی های کوچک پشه خوار و سخت پوستان کوچک در کنترل جمعیت پشه، با برخی موفقیت ها همراه بوده است. در زمان شیوع بیماری، نسبت به کنترل اورژانسی ناقلین از طریق کاربرد گسترده حشره کش ها بصورت اسپری و با استفاده از ماشین آلات لازم، حتی هواپیما می توان اقدام نمود. با این حال اثر حشره کش ها گذرا خواهد بود. بدلیل اینکه قطرات آئروسل در هنگام اسپری نمودن حشره کش، نمی تواند به داخل منافذی که حشره در آن پناه گرفته است نفوذ نماید. اجرای این روش ها دارای مشکلات فراوان و هزینه بالایی است. نظارت منظم برنحوه کاربرد و تاثیر مواد شیمیایی بر حشرات و احتمال ایجاد مقاومت به این مواد بایستی به دقت انجام گیرد