دکتر احتشام فر

سیگار
ehteshamfar.com
90/01/01 شنبه
PDF Print E-mail
( 84 رای )
اعتياد به سيگار درخت سبز زندگي را به آتش مي کشد
اعتیاد به سیگار در واقع وابستگی فرد به نیکوتین می باشد. نیکوتین با فعال کردن سیستم پاداش دوپامینی باعث اعتیاد به سیگار می‌شود. فرد می تواند تنها با مصرف یک نخ سگار به آن اعتیاد پیدا کند. متأسفانه در سال های اخیر کودکان و نوجوانان قربانيان اصلي سيگار می باشند. احساس کاذب بزرگ شدن، همسان بودن، امروزی بودن یا تقلید از والدین آنان را به مصرف سیگار ترغیب می نماید. متاسفانه تبلیغات گسترده، بویژه استعمال دخانیات توسط هنرپیشگان و بازیگران نقش اول در فیلم ها موجب اغفال جوانان گردیده و تمایل آنان را به استعمال دخانیات افزایش می دهد
دود سيگار حاوي بيش از ۴۰۰۰ نوع ماده سمي گوناگون است که شامل آلدئيدها، اسيدها، اکسيدها، ترکيبات فنلي، آلکالوئيدها، مواد رنگي، ترکيبات هيدروژنه و مواد راديواکتيو مي باشد. دماي آتش سيگار در حدود ۸۰۰ درجه سانتيگراد است که سبب تبديل برخي از ترکيبات سيگار به مواد سرطاني مي شود

ترکیبات شیمیائی موجود در دود سیگار
از ترکيبات مختلف شيميايي که در دود سيگار موجود است ۷ ماده اثرات سوء شديد و بيشتري در روي دستگاه هاي مختلف بدن دارد که عبارتند از

نيکوتين : ماده‌اي سمي و کشنده است که به کمک حرارت قابل تبخير بوده و از نظر ساختمان شيميايي در گروه آلکالوئيدهاي سمي جا د ارد مصرف سيگار و ورود نيکوتين آن به داخل خون سبب کاهش وزن و بي‌اشتهايي افراد سيگاري مي گردد
نيکوتين سبب انقباض عروق داخل بيني و فلج شدن حرکات مژکهاي داخل مخاط سينوسهاي بيني شده و در تشديد سينوزيت و التهاب نواحي گوش و حلق و بيني سهم بسزايي دارد. نيکوتين ترشحات بيکربنات لوزالمعده را نيز کاهش داده و سبب سوء هضم و جذب مواد غذايي مي شود. بطور کلي مسموميت نيکوتين در فرمهاي حاد و مزمن که بيشتر در افراد سيگاري ديده ميشود عوارضي چون سردرد، سرگيجه، تپش قلب، يبوست، خشکي حلق، وزوز گوش، کم شدن حافظه، تورم لثه، اختلالات بينايي، پيدايش لکههاي سفيد در مخاطات، سوء هضم، لارنژيت مزمن و عوارض قلبي و عروقي به دنبال دارد
منوکسيد کربن : يکي از سموم حاصل از تقطير توتون و احتراق ناقص آن است. از احتراق هر ۱۰۰ گرم توتون معادل ۱۰.۴ سانتيمتر مکعب منوکسيد کربن به هوا متصاعد مي‌شود و در حدود ۱۰% از خون سيگاري ها را تشکيل مي‌دهد، زيرا به ازاي هر نخ سيگاري که مصرف مي‌شود به ميزان ۷% کربوکسي هموگلوبين در خون افراد سيگاري افزايش مي‌يابد که همين عامل در تشديد سکته قلبي بسيار موثر است.
منوکسيد کربن از طريق دود سيگار وارد ريه‌ها شده و از آنجا به خون راه مي‌يابد و چون ميل ترکيبي آن ۲۱۰ برابر بيشتر از ميل ترکيبي اکسيژن با هموگلوبين خون انسان است در نتيجه خيلي سريعتر گاز منوکسيد کربن با هموگلوبين ترکيب و توليد کربوکسي هموگلوبين مي‌نمايد و تشکيل و ازياد اين ماده در خون سبب مي‌شود تا اکسيژن به همه بافت‌هاي بدن به ميزان ناچيزي انتقال يابد و اختلال در سوخت و ساز ارگان‌‌هاي بدن و يا مسموميت‌هاي حاد يا مزمن ايجاد کند. از سوي ديگر ازدياد کربوکسي هموگلوبين در خون افراد سيگاري سبب مي شود تا در اثر کمبود اکسيژن حاصله، نوعي ازدياد جبراني هموگلوبين در خون رخ داده و به اصطلاح ايجاد پلي سيتمي و ازدياد غلظت خون بوجود آيد و در جريان متناوب خون در عروق کرونر قلبي اختلال ايجاد کند. در نتيجه گاز منوکسيد کربن مي تواند مستقيماً در بروز سکته‌هاي قلبي و مغزي دخالت عمده داشته باشد

آرسنيک : يک عنصر ثابت مواد زنده است و به مقدار کافي در ناخن‌ها، کبد، مغز و تيروئيد انسان يافت مي‌شود و هرگاه مقادير زيادي آرسنيک در احشاء متمرکز شود سبب بروز مسموميت حاد و يا مزمن مي‌شود دوز کشنده آرسنيک بين ۳۰۰-۱۳۰ ميليگرم است. آرسنيک سيگار نيز به صورت گاز ارسئين از طريق ريه‌ها، کبد، کليه‌ها و طحال جذب بدن شده و پس از ۲ هفته در پوست، مو و استخوان جايگزين شده و حتي از طريق جفت مادر وارد خون جنين و سبب تولد نوزادي کم وزن و کم حافظه و حتي سقط جنين مي‌شود. همچنين آرسنيک در بروز سرطان لب نيز دخالت دارد مقداري از گاز ارسئين به تدريج وارد گلبول هاي قرمز سيگاري‌هاي قهار شده و گاه سبب پارگي گلبول‌هاي قرمز و يرقان خفيف مي‌شود. اين امر سبب دفع هموگلوبين از ادرار مي‌گردد. آرسنيک سبب بروز ورم معده (گاستريت) و در نتيجه زخم هاي اثني عشر می گردد
اسيد سيانيدريک : كه به نام‌هاي سيانور هيدروژن و جوهر بادام تلخ نيز شهرت دارد يكي ديگر از مواد مضر و سمي موجود در دود سيگار است. اين ماده كشنده از گروه سيانورهاست. در ۱۰۰ گرم توتون حدود ۰۸.۰ گرم (‌۸۰ ميليگرم) از اسيد سيانيدريک كه مايعي فرار و قابل تبخير است وجود دارد. هنگام سيگار كشيدن مقاديري از اين اسيد تبخير شده و وارد ريه ها و سپس خون مي‌شود و با آهن موجود در هموگلوبين خون انسان تركيب شده و از طريق فلج كردن مركز تنفسي در بصل‌النخاع‌، اعمال تنفسي ريه ها را مختل کرده و گاهي مرگ در اثر خفگي ناشي از فقدان اكسيژن در مسموميت با آن مشاهده مي‌شود. هنگامي كه اين اسيد با هموگلوبين خون انسان تركيب شد، توليد تركيبي به نام سيانو هموگلوبين مي‌كند كه علاوه بر تأثيرات مغزي سبب تشديد اثرات سوء کربوکسي هموگلوبين نيز مي‌شود. مقدار سيانور هيدروژن از نظر کميت در دود سيگار ۱۶۰ بار بيشتر از مقدار بي خطر آن است سيانور هيدروژن سبب اختلال در عمل ويتامين ب ۱۲ در بدن شده، ايجاد كم خوني مي‌کند. همچنين بر روي عروق جنين مادر حامله نيز اثرات سوء داشته و موجب مسموميت مي‌گردد
مواد راديواكتيو : در توتون سيگار تشعشعات سرب و پلونيوم وجود دارد كه سرطان‌زا مي‌باشند. ذرات پلونيوم خطرناكتر از سرب هستند چرا كه از خود ذرات آلفا ساطع مي‌كنند اما سرب ذرات بتا را خارج مي سازد. ذرات آلفا در کاني هاي اورانيوم سبب بروز سرطان شش در کارگران معادن مي شود. زيرا ذرات بتا قدرت و سرعت نفوذ بيشتري نسبت به ذرات آلفا دارند. پلونيوم و سرب پس از سال‌ها سيگار كشيدن در ريه ها متمركز شده و وارد خون مي‌شوند و از آنجا به ساير اعضاي بدن مي‌رسند. تشعشعات راديواكتيو بر ريه‌ها، چشم‌ها، خون و پوست عوارضي جبران ناپذير مي‌گذارند
آمونياك : آمونياك خالص گازي است فرار كه خاصيت قليائي شديدي داشته و نسوج مخاطي را به شدت تحريك مي‌كند اين گاز يكي از عوامل مهم در ايجاد تحريكات نسوج مجاري تنفسي به ويژه ريه‌ها در جريان سيگار كشيدن است. وقتي آمونياك همراه با دود سيگار جذب خون مي‌شود بر خاصيت قليائي بودن خون افزوده و اختلالاتي از نظر اسيدي يا قليائي بودن آن (پی اچ خون) ايجاد مي‌كند و در نتيجه به عنوان نوعي سم و ماده زايد براي متابوليسم حياتي بدن ايفاي نقش نموده و مقداري از قدرت حياتي بدن را تلف مي‌نمايد
كربورهاي ئيدروژن : همانگونه كه از اسمشان پيداست عبارتند از گروه وسيعي از تركيبات شيميايي كه ساختمان اصلي مولكول آنها از ئيدروژن و كربن تشكيل يافته است و مشتقات بسيار زياد و غيرقابل كنترلي در اثر تركيب با ساير عناصر شيميايي سنگين و سبك ايجاد مينمايند معمولاً خاصيت سرطانزايي دود سيگار ناشي از همين كربورهاي ئيدروژن است. وجود آنتراسن و نيتروزامين در بروز سرطان ريه نقش بسزايي دارند. در واقع وقتي كربورهاي ئيدروژن پس از جذب وارد خون و سراسر بدن شدند استعداد ابتلا به سرطان را در تمام نسوج بدن به ويژه مجاري تنفسي كه مستقيماً در برخورد با دود سيگار هستند ايجاد ميكند
اثر سیگار بر سلامتی
مهمترین اثرات سیگار بر سلامتی عبارتند از

سيگار یکی ازعوامل اصلي بيماري هاي قلبي و عروقي است. سیگار موجب تنگی عروق و افزایش تصلب شرائین، افزایش فشار به قلب می گردد. مرگ و مير در اثر بيماري هاي قلبي و عروقي در افراد سيگاري بيش از افراد غير سيگاري مي باشد. خطر حمله‌ی قلبی در افراد سیگاریِ زیر ۴۰ سال، ۵‌ برابر‌ افراد غیرسیگاری است
کشيدن سيگار موجب، فلج مژک های سلول های مجاری تنفسی، افزایش ریسک عفونت، تخریب ریه، سرفه های مزمن و مهمترين عامل سرطان ريه مي باشد و با سرطان هاي حنجره، مري و مثانه نیز در ارتباط است. خطر بروز سرطان ریه در افراد سیگاری می تواند تا ۲۰ برابر یا بیشتر افزایش یابد
کشيدن سيگار باعث ايجاد بيماري هاي انسدادی و مزمن ریه، از جمله برونشيت و آمفيزم مي گردد
زخم‌هاي معده و اثني عشر در افراد سيگاري شايع تر است
کشيدن سيگار باروري را به تأخير انداخته و در طول حاملگي اثرات جانبي زيادي بر جنين ايجاد مي کند
زنان سيگاري مشکل تر آبستن مي‌شوند و بيشتر سقط جنين مي کنند
میزان مرگ و مير در نوزاد مادران سيگاري افزايش می یابد
افزایش خطر پوکی استخوان و پوسیدگی دندانها در نتیجه افزایش شکستگی استخوانها و دندانها
کاهش شادابی و طراوت پوست، افزایش چین و چروک و خشکی پوست و ریزش مو، افزایش خطر عفونتهای گوش، گلو و حلق، افزایش خطر آب مروارید، تغییر رنگ انگشتان، زخم معده، کاهش جریان خون در آلت تناسلی مردان و ناتوانی جنسی
گسترش مصرف سیگار در سال های اخیر در بین زنان و نوجوانان اثرات مخربی را در پی داشته است. سیگار در سنین پایین، مقدمه ای بر شروع اعتیاد به سایر مواد دخانی و سوء مصرف مواد خواهد بود. آمار و ارقام نشان مي دهد در مادران معتاد به سيگار مخصوصاً در ماه‌هاي آخر، اثرات نامطلوب در رشد جنين بیشتر دیده شده و نوزاد با وزن کمتر و يا گاه مرده بدنيا مي آيد. اکثر نوزادان در مادران سيگاري مبتلا به بيماري ريوي و ذات الريه بوده، غالباً ضعيف و پيش از موقع به دنيا مي آيند

مسئله مهم اين است که تاثير زيان بخش دود توتون تنها منحصر به مصرف کننده آن نمي باشد بلکه همه کساني که اجباراً ميبايست با شخص معتاد به سيگار از يک هوا در محيط هاي بسته استنشاق نمايند از تأثير زيانبخش آن در امان نيستند.افراد غیر سیگاری به ویژه کودکان و همسران افراد سیگاری به اندازه مصرف کنند گان دخانیّات در معرض خطرات دود سیگار هستند و این افراد بی گناه نا خواسته و به اجبار سلامتی خویش را از دست می دهند