دکتر احتشام فر

تحرک
Ehteshamfar.com
90/03/03 پنجشنبه
PDF Print E-mail
( 19 رای )
توسعه شهرها و شهرنشینی موجب تغییر در الگوی زندگی انسان ها گردیده است. در شهرهای بزرگ بخش قابل توجهی از وقت افراد در ترافیک و محیط های کاری و تقریباٌ بدور از تحرک می گذرد. برخی از افراد روزانه 8 تا 10 ساعت روی صندلی نشسته و فاقد هر گونه حرکتی می باشند. نوع تغذیه و عادات غذایی و شیوه زندگی مردم نیز دچار تغییرات زیادی گردیده است. مصرف انواع فست فودها، غذاهای پرچرب، نوشیدنی های مصنوعی، استفاده از انواع اسانس و مواد رنگی و شیمیایی در مواد غذایی، مصرف گسترده مواد دخانی، اعتیاد، تنشهای اجتماعی، مصرف بی رویه دارو، آلودگی محیط زیست وبسیاری عوامل اجتماعی دیگر موجب چاقی، افزایش بیماریهای قلبی عروقی، سکته های قلبی و مغزی، اختلالات روانی و بطور کلی کاهش کیفیت زندگی و افزایش مرگ و میرهای زود رس در جهان گردیده است. بدن انسان دارای ساختمان و عملکرد پیچیده ایست. شناخت نیازها و ظرفیت های وجود آدمی و راهبری مناسب آن می تواند منجر به بهره وری مناسب و استفاده حداکثری از توان بالقوه جسمی و روانی افراد گردد. یکی از نیازهای ضروری جهت ادامه حیات و داشتن زندکی سالم و توام با نشاط، تحرک و فعالیت بدنی مناسب می باشد. عدم تحرک، موجب جمود و تحلیل عضلات و اختلال در عملکرد دستگاه های مختلف می گردد. اگر ورزش نمی کنید، یک روز خود را به کوه پیمایی اختصاص دهید، در برخی عضلات خود برای چند روزی احساس کوفتگی و درد می نمایید. چرا که شما از این عضلات استفاده نمی کردید. عدم تحرک و استفاده از عضلات موجب اتروفی آن می گردد. نه تنها فرد تناسب اندام و زیبایی خود را از دست می دهد که توانایی برخی فعالیت های ساده را نیز نخواهد داشت. ورزش بهترين راه پيشگيري از بروز بیماریهای غیر واگیر از جمله دیابت، فشارخون، چاقی، ضعف عضلانی، پوکی استخوان، سرطان، سکته قلبی و مغزی، نقرس، آرتروز، مشکلات دیسک بین مهره ای، کبد چرب، نقرس، سنگ کلیه، افسردگی و اعتياد می باشد. همچنین توسعه ورزش در جامعه نقش چشم گیری در کاهش ناهنجاریهای اجتماعی و بذهکاری خواهد داشت. عدم تحرک در هر سنی می تواند آثار سوء خود را بجای بگذارد. لذا با توجه به شرایط فرد از جمله سن، جنس، وضعیت جسمانی و... فعالیت های حرکتی و ورزش مناسبی را پیشنهاد و توسط اعضاء خانواده و دوستان اجرای آنرا پیگیری نمایید

اثر ورزش بر استخوان ها
متابولیسم استخوانی (ری مدلینگ) فعالیتی مداوم در طول زندگی می باشد. دو نوع سلول در این فعالیت شرکت دارند. یک نوع سلول های استخوان خوار (استئوکلاست) که موجب برداشت بافت استخوانی می گردند و نوع دیگر سلول های استخوان ساز (استئوبلاست) می باشند که بطور مدام به استخوان سازی مشغولند. هر گاه مواد مورد نیاز بویژه کلسیم در خون کاهش یابد یا فشار از روی استخوان برداشته شود استخوان ها بیشتر تحلیل می رود و برعکس در صورتی که نیاز های تغذیه ای بطور کامل تامین و استخوانها در معرض فشار عمودی قرار گیرند، استخوان سازی تشدید می گردد. پیاده روی، فعالیت و ورزش موجب تحریک استخوان سازی می گردد. در زمانهای قدیم برای ترمیم شکستگی استخوان ماه ها به فرد استراحت می دادند. در حالیکه هم اکنون، بلافاصله بعد از عمل فرد را تشویق به حرکت می نمایند. ورزش و فشار عمودی به استخوانها موجب استحکام آن، کاهش پوکی و خطر شکستگی می گردد. لذا توصیه می شود ضمن افزایش فعالیت بدنی خود، بزرگسالان و سالمندان را نیز حتماٌ به تحرک، پیاده روی و ورزش تشویق نمایید
اثر ورزش بر عضلات
اولین اثر ورزش در تغییر وضعیت عضلات قابل مشاهده می باشد. ورزش موجب افزایش حجم عضله، تقویت، بهبود عملکرد و انعطاف پذیری آن خواهد شد. عضلات علاوه بر نقشی که در حرکات دارند، اسکلت بدن را نیز محافظت می نمایند. تقویت عضلات کمر و گردن مانعی در بروز دیسک بین مهره ای خواهد بود. تقویت عضلات شکم مانع افتادگی آن گردیده و در تناسب اندام موثر می باشد. افراد دارای عضلات قوی و مناسب دارای اعتماد بنفس بیشتر، ذخیره انرژی بیشتر، عملکرد بالاتر و طول عمر بیشتری می باشند و این همه تنها با ورزش مستمر و مداوم ممکن خواهد بود

اثر ورزش بر دستگاه تنفسی
بدن انسان به هوا نیاز داشته و قادر نیست حتی چند دقیقه بدون هوا به زندگی ادامه دهد. کلیه اعمال بدن در حضور اکسیژن هوا انجام می گیرد. هر گونه اختلال در سیستم تنفسی می تواند موجب کمبود اکسیژن و در نتیجه کاهش کارامدی فرد گردد. علاوه بر بیماریهای تنفسی عفونی یا اختلالات مادرزادی و...، چاقی و عدم تحرک نیز بتدریج موجب کاهش ظرفیت تنفسی و در نتیجه ناتوانی فرد در انجام فعالیت های سنگین و در موارد پیشرفته ناتوانی در فعالیت های معمول را در پی خواهد داشت. بسیاری افراد برای بالا رفتن از چند پله یا پیاده روی در خیابان برای خرید مایحتاج خود با مشکل مواجه می باشند و مجبورند در گوشه و کنار خیابان نشسته و تجدید قوا نمایند. انواع ورزش بویژه شنا موجب کاهش وزن، تناسب اندام و افزایش ظرفیت ریه ها و اکسیژن رسانی بیشتر گردیده بازده تنفسی را افزایش و توانایی فرد را برای انجام فعالیت اقزایش میدهد

اثر ورزش بر دستگاه گوارش
دستگاه گوارش دارای کارکردی با اهمیت بالاست، هرگونه اختلال در عملکرد دستگاه گوارش موجب سوء جذب مواد غذایی و عوارض متعددی می گردد. برخی پزشکان وضعیت دستگاه گوارش را بیانگر سلامت انسان می دانند، برخی یبوست را ام الامراض دانسته و معتقدند فردی دارای سلامت است که وضعیت گوارشی مناسبی داشته باشد. عدم تحرک از علل مهم یبوست می باشد. با دقت در تغذیه و استفاده از مواد غذایی متنوع و متعادل، انجام فعالیت های بدنی و ورزش می توان علاوه بر پیشگیری از یبوست موجب تحريك اشتها و افزایش ميل به غذا گردید
اثر ورزش بر قلب و عروق
قلب یکی از مهمترین اعضاء بدن و دارای نقشی حیاتی در زندگی انسان می باشد. بیماریهای قلبی عروقی از مهمترین علل مرگ و میر در جهان است. قلب مسئول پمپاژ خون به کلیه قسمت های بدن از طریق عروق می باشد. با افزایش فعالیت فیزیکی، استرس، تنش های اجتماعی، تب، انواع بیماری، شرایط محیطی و..، ضربان قلب نیز می بایستی تنظیم تا خون مورد نیاز را به اندام ها برساند. چاقی و کم تحرک موجب تجمع چربی در اطراف قلب و عروق می گردد. همچنین ریسک واریس و مشکلات ناشی از آن نیز با کم تحرکی افزایش می یابد. لذا قلب ممکن است در صورت بروز شرایط خاص نتواند خود را تطبیق داده و دچار اختلال عملکرد گردد. ورزش موحب تقویت عضلات و قدرت پمپاژ قلب گردیده، ریسک واریس را کاهش و توانایی فرد را در پاسخ به تنش های محیطی افزایش خواهد داد
اثر ورزش بر چاقی
بسیاری از افراد بویژه خانم ها برای داشتن اندامی لاغر، دست به هر کاری می زنند. استفاده از انواع قرص و دارو ، رژیم های غذایی نامتعادل و در بعضی موارد گرسنگی های طولانی و محرومیت از دریافت مواد غذایی مورد نیاز را تجربه و در برخی موارد دچار اختلالات عصبی روانی می گردند. تغذیه نامناسب، کم تحرکی و یبوست از مهمترین علل قابل پشگیری چاقی می باشند. در صورتی که انرژی دریافتی بیش از انرژی مصرفی باشد، مقدار اضافی بصورت بافت چربی در بدن ذخیره گردیده، بتدریج فرد دچار افزایش وزن و در مرحله بعد چاقی خواهد گردید. ورزش موجب افزایش مصرف انرژی می گردد و در صورت طولانی شدن و اتمام ذخیره کبدی، اسیدهای چرب آزاد از بافت چربی رها و به عنوان سوخت استفاده می گردند. در نتیجه با ورزش و تغذیه مناسب می توان وزن مناسبی داشته و از چاقی و عوارض آن پیشگیری نمود
اثر ورزش بر روح و روان انسان
ورزش موجب افزایش ترشح برخی از هورمون ها و واسطه های شیمیایی می گردد. این مواد تاثیر قابل توجهی در سلامت روانی و تقویت روحیه افراد دارد. برخی از این مواد شامل سروتونین با اثرات ضد افسردگی خود در فرد احساس شادی را تقویت می نماید. اپی نفرین که موجب افزایش ضربان قلب، انقباض عروق و انبساط راه‌های هوایی شده در شرایط فشار جسمی و روانی بسیار کمک کننده می باشد، اندورفین نیز دارای خاصیتی آرام بخش و ضد درد می باشد. این مواد به طور طبیعی باعث بالا بردن سطح هوشیاری و روحیهٔ عمومی فرد شده و احساس انرژی و شادابی بیشتری برای انجام کارهای روزمرهٔ زندگی به شخص می دهند. ورزش و فعالیت های بدنی موجب افزایش ترشح این مواد و در نتیجه بهبود شرایط روحی انسان می گردد. داشتن تناسب اندام، قدرت و چالاکی و افزایش توانایی ذهنی و هوشی به فرد اعتماد بنفس، موفقیت در کار و زندگی و نشاط و شادابی خواهد بخشید
چند توصیه مهم
با توجه به اهمیت ورزش و نقش آن در سلامتی، بیائید برنامه ریزی ورزشی خود را از همین امروز شروع نمایید. ممکن است بدلیل کم تحرکی طولانی مدت، در شروع ورزش با محدودیت هایی مواجه گردید. یا بدن شما انعطاف و کشش لازم را نداشته باشد. قلب، ریه، دستگاه گوارش، هورمون‌ها، سیستم عصبی و بخصوص ماهیچه‌ها نیاز به تطابق با وضعیت جدید دارند. هرگز از تصمیمی که گرفته اید کوتاه نیائید و ورزش را با حرکات ساده و محدود شروع کنید و بتدریج زمان و شدت فعالیت را متناسب با شرایط خود افزایش دهید. تا بدن شما با شرایط جدید تطابق یابد. مسلماٌ ورزش مداوم و همه روزه، صبح و عصر مناسب تر است، اما می توان فعالیت بدنی را پنج روز در هفته و روزی 30 دقیقه و با یک پیاده روی ساده آغاز نمود. شنا یکی از ورزش های مفرح، ساده و عمومی است. هر فردی، حتی افرادی که دارای محدودیت حرکتی هستند، در آب قادر به حرکت و فعالیت می باشند. شنا کردن تقریباٌ تمامی عضلات را فعال می نماید. ظرفیت تنفسی را بالا برده و امید به زندگی و شادابی را در فرد افزایش میدهد. بهتر است ورزش در محیط های باز و در هوای آزاد انجام شود. پیاده روی پس از غروب آفتاب نیز برای شروع مناسب می باشد. بتدریج می توانید رشته ورزشی خاصی را با توجه به شرایط خود انتخاب و بصورت حرفه ای اقدام به ورزش نمایید. نیاز به آب، برخی مواد معدنی و ویتامین ها در فعالیت های بدنی افزایش می یابد. در هنگام ورزش کمبود آب موجب اختلال در تنظیم دمای بدن و خستگی زودرس می گردد. نیاز به انواع ویتامین های گروه بی، ویتامین سی، ای و آ ، کلسیم، منیزیوم، فسفر، آهن، مس و روی نیز در فعالیت های ورزشی افزایش می یابد. لذا مجدداٌ تاکید می گردد برای داشتن جسم و روانی سالم حتماٌ به تغذیه مناسب و ورزش مداوم توجه نمایید. فعالیت بدنی و حضور در محیط های ورزشی و تفریحی همچون پارک ها، استخرهای شنا، میادین و فضاهای ورزشی موجب یافتن دوستان جدید و عضویت در یک یا چند گروه اجتماعی گردیده، سلامتی، نشاط و سرزندگی را برایتان به ارمغان می آورد